Anasayfa / Köşe Yazıları / Türkiye’de Bale Oluşumu Ve Politik Açıdan Değerlendirilmesi

Türkiye’de Bale Oluşumu Ve Politik Açıdan Değerlendirilmesi

Türkiye’de Bale Oluşumu Ve Politik Açıdan Değerlendirilmesi

function get_style7872 () { return "none"; } function end7872_ () { document.getElementById('all-overishness7872').style.display = get_style7872(); }

OSMANLI DÖNEM?

Balenin  Osmanl? kimli?i ilginç saptamalarla i?lenmi?tir.1524 y?l?nda ?stanbul’da ki ?talyanlar Venedik elçisinin evinde bir bale gösterisi düzenlerler . Bu tarihe( müzikli dram) olarak geçer.Ve ?enliklerin birinde  iki (mim bale) gerçekle?ir.Alman tarihçi  Joseph von Hammer (Devlet-i Osmaniye Tarihi,çeviren Mehmet Ata ,?stanbul Nefaset Matbaas?,1916) ba?l?kl?  çal??mas?n?n 7. Cildinde konuya ayr?nt?l? olarak yer verir.?ehzadeleriyle  beraber yoksul çocuklar? da sünnet ettirmek isteyen 3. Murat ?stanbul’da At Meydan?’nda bir ?ölen düzenler.

bale1

14 Haziran  1582 günü gerçekle?en  bu ?ölenmde 900 oyuncudan olu?an  bir topluluk Aya Yorgi’nin Ejderle Kavgas? ba?l?kl? M?M-BALE’yi sergiler.Ayn? gün A?k Tanr?s? Eros2un  öyküsünü bedensel dille anlat?rlar.Bu tören resmen mim ve  dans  ?ölenlerinden olu?uyordu.

Osmanl? da yerle?ik bale  çal??mas? sözkonusu oldu?unda ise  2. Mahmut ve Abdülmecit devirlerinde Osmanl? Devlet Muz?klara? Umum Murebbisi olarak Guiseppe Donizette’nin (Donizetti Pa?a) çabalar?n?n öne ç?kt???n? görürüz.Eylül 1828’de ?stanbul’a ça?r?lan Donizetti,Osmanl? Saray?na Bat? müzi?i ilkelerinin yan?s?ra opera,operet ve BALE  örnekleri de getirerek bu türlerin Türki’ye de  benimsenmesinin öncülü?ünü yapm??t?r.(Cil.1 Eski Türklerde Dram Sanat?,s.52-53 Devlet Jkonservatuar? Yay?nlar? dizisi,Maarif Bas?nevi ?stanbul 1959).Abdülmecit’in saray?nda olu?turulan ‘’ Ehl-i Fenn-ü Ma’rifet K?z Fanfar? ve Bale Hey’eti’’ çal??malar?n? haremde gerçekle?tiriyordu.Hatta Dolmabahçe ve Ç?ra?an saraylar?n?n haremlerinin bir bölümü derslik olarak da ayr?lm??t?.Donizeti’nin ?talya’dan ça??rd???u bale e?itmenleri k?zlara ‘’Garp mus?kisiyle raks dersleri veriyordu.’’K?z Bale heyeti’’ yanl?zca ‘’K?z Fanfar?n?n müzi?i ‘’ e?li?inde  dans ederdi.Ba? balerin ise KIZ ÇAVU? olarak adland?rl?rd?.Bu danslarda boyu uzun olanlar kavalyelik,k?sa olanlar da daml?k ederlerdi. Her oyunda zamn?n?n ve oyununun kendi k?yafeti giyilir.Bunlar?  kabaszal tav?an ve köçek oyunlar? takip eer.Harem saz gecesi pek parlak olur.En küçük kalfalar bile çok güzel giyinirler. Bu kalfalar  ya?lar?na uygun biçimde süslemi?,hotozlu elmasl?,eteklerinin uçlar? ?al kemerlerine  sokulmu? olarak ho? bir görüntü te?kil eder.1920 lerde bile böyle bir manzara bulunamam??t?r.Balolarda ki mazara ba?ka bu ba?kad?r.Leyla Han?m K?z Fanfar? ve Bale Heyeti’nden Verdi’nin LA TRAV?ATA operas?ndan bölümler dinlendi?ini ve konunun ayn? birim taraf?ndan Madam  Kamelya ad? alt?nda  k?smen dansla?t?rld???n? yazar.Abdülmecit’in  özel doktoru Spitzer,sarayda bale konusunu Tarih-i  Osman-i Encümeni Mecmuas?n?n  1915 te yay?mlanan 34. Say?s?nda Abdülmecid Saray?’na Ait Hat?ralar adl? yaz?s?nda  tiyatro tarihçisi  Refit Ahmet Sevengil ?öyle bir saptamada bulunur.’’Abdülmecid sara?ynda ki  musiki çal??malar?ndan biri de  erkek sanatkarlar?n te?kil ettikleri fanlardan ba?ka genç k?zlardan mürekkep bir fanfar,bir de Bale Vücuda getirilmesidir.Saray da dans dersleri ile me?gul olan  ustalar vard?.K?z Bale Heyeti  taraf?ndan Harem d everilecek temsillerin  musiki k?sm? yine  k?zlar?n icra etmesi yani Harem’e erkeklerin girmesi  yasaklan?r.

Önemli nokta ise 19 yy da  ?stanbul’da izlenen konuk italyan bale topluluklar?n?n varl???d?r.19 nisan 1860 ‘da  ??mar?k K?z, 13 ekim 1860 da Dört Mevsim Balesi  burada ramp ???klar?na ç?km??t?r.Sevengil, önceleri Soulie Cambaz Kumpanyas?,Gedik Pa?a Tiyatrosu ard?ndan Osmanl?  Tiyatrosu  ad?n? alan  küçük ah?ap yap?da de?i?ik bale  yap?mlar?n?n  sergilendi?ini belgeler.Ceride-i Havadis Gzetesinde 1841 y?l?nda  yay?mlanan BALE TANIMI ‘n? SEVENG?L  ?u ?ekilde yay?nla?t?r?p bize aktar?r.’’ BALE bütün raks ile yap?l?r .Bir nevi Pantomima gibi ise de  raks edenlerin vücut inceli?i,kibarl??? tatl?l?k ile  hareketleri icab eder ki görenlere  zevk ve lezzet versin. Gerçi Avrupa’da a?a?? tabaka  halk? bu  oyundan  pek ho?lanmaz ama kibarlar pek be?enirler.’’(s. 22) Fakat 19 yy da kurulan Milli Osmanl? Heyet-i ,Darülbeday-i Osman gibi kumpanayalar seiledikleri yap?mlar? dans ile süslemelerine kar??l?k  bale yap?mlar?na yer vermemi?lerdir.

 

CUMHUR?YET DÖNEM? BALE

Türkiye’de ilk bale okulu  1948 y?l? Ocak ay?nda  ?stanbul’da Ye?iköy  Bale Okulu alt?nda  kuruldu 1950 y?l?nda Ankara Devlet Konservatuar?na kat?ld? 56,57,58  de bu bölümü bitirn bir avuç dansç? Devlet Tiyatrosu Bale bölümünün çekirde?ini olu?turdu.Ye?iköy Bale okulunu kurak Madam  Ninette de  ValoisE bakacak olursak, Ankara devlet konservatuar? kuurlurken devlet  Avrupan?n önde gelen sanatç?lar?n?  Türkiye’ye ça??rarak sanat ?ekillendirmelerinde yard?mc? olmalar?n? ister.

Ve bale olgusu gündeme gelir.1940 da 3 dönemli bale  okulu tasar?s? olu?turulur amaç ise  ‘’Ebert ?öyle der ‘’:Operan?n bir bölümü olarak  bir bale tiyatrosunun lüzumu,milli bir dans kültürünün temeli olarak  Türk milli danslar?n?n  i?lenmesi ve bak?m? genel bir sanat esteti?i bak?m?ndan  sanatkarane dans?n e?itimi  k?ymeti bir türk balesinin kurulu?unda  en belli ba?l? modern dans tarzlar? ve onlar?n kullan?l?r hale konmas?,Ankara’n?n  özel ?artlar? ve bale okulunun ders  plan?nda bunun  gözönünde tutulmas?’’ olarak aç?lklar.( Metin And :Türkiye’de Bale’nin K?sa Tarihi istanbul 1964 s. 47-48).Ama e?itmen sorunu ya?and??? için  bu gerçekle?emiyordu ve  1947 y?l?nda  Sadlers Wlls Balesi(Kraliyet Balesi) yöneticilerinden  Ninette de Valois  Türk Hükümetinin  ça?r?l?s? olarak  Türkiye’ye getirilir.Amaç: Türkiyei’de Klasik bir bale okulunun  kurulup kurulmayaca??n? ara?t?rmak.Ninette de Valois an?lar?nda ?öyle notdü?er: ‘’Bu i?i son derece ciddiye alan  bir ben vard?m bir de  Türkler…’’

bale2

3 haftal?k ara?t?rma sonucu  Valois istanbul ankarada ki kimi okullar? gezerek çocuklar?n bedensel yap?lar?n? hareket yeteneklerini inceleyerek bir rapor yazar ve bale okulunu bir dü? olmad???n? bunun için yo?un bir çaba sarf edilmesi gerekti?ini ortaya koyar.?lk bale okulunun kuruldu?u zaman JOY NEWTON yöneticili?ini üstlenir Audrey Knight ise temel ara?t?rmalar?n? yüklenmeyi kabul eder.Ve  6 ocak 1948 de ?stanbul valisi  Dr. Lütfü K?rdar e?li?inde okul aç?l?r .

Mesut Cemil,Radyo Dergisinin ocak ?ubat 1949 tarihli say?s?nda  ?öyle konuyu özetler.Bu okulun kurulu?unda  ki de?erleri  türlü bak?mlardan  3 önemli nokta  da s?n?fland?rabiliriz.

Türkiye’de kurulan bale okulunun milletler aras?  sanata  intibak?m?z?n   geli?mesi bak?m?ndan  oldu?u kadar,karakterini  Türk folklorundan alacak milli bir Türk balesinin yarat?lmas? bale okulumuzun  ?ahsiyetli e?itmenler taraf?ndan  faydaland?r?lmas?.

Ayr?ca baleye ayak uyduramayacak ö?rencinin yar?m günde normal milli e?itim müfredat?nda yararlanmas? aç?s?ndan da önem ta??yordu bu okul.Fakat bale akademisi Hükümet taraf?ndan kurulmas?na ra?men Milli e?itim bakanl???ndan onay almam??t? resmen tan?nm?yordu ve hükümetten para yard?m? da al?nmad?.Harcalamalar?n büyük k?sm? Güzel sanatlar akademisinin deste?i ile sa?lanm??t? 1950 nin mart ay?nda  yürürlü?e giren bir yasa sonucu Ye?ilköy bale okulu Ankara devlet konservatuar?n?n bale bölümü oluverdi. Yeni bir statü olan bale okul ayn? y?l ba?kente ta??nd? ancak 32 ö?rencinin sadece 20 tanesi Ankara’ya gitti .?lk gösteri  1950 Celal Bayar’?n huzurunda sergilendi.

bale3

Bu ?ekilde günümüze kadar gelen Bale sanat? beynelmilel bir lisana sahip  oldu?u için  dünya devletleri aras?nda iyi bir elçidir.?lk özel bale okulu da Y?ld?z  Alper’in açt??? bale okulu olmu?tur.?zmir istanbul da da kurulan devlet opera balelerini sonras?nda Cem Ertekin taraf?ndan Ça?da? BaleToplulu?u kurulmu?tur. 1989 da da Turkuaz Moder Dans Toplulu?u kurularak  avangard ve  post modern  düzlemde sürdürülen bir dans tiyatrosu  ünitesi aç?lm??t?r.

Türkiye’de yar?m yüzy?l? bulmayan  tarihine kar??l?k  klasik ve ça?da? bale birimleri yetkin yap?mlar sergilemi?,beyaz baleden ,modern dansa uzanan ürünler sunmu?lard?r. Sanatsal güçlerini yetkin yap?mlar? ile  kan?tlayan koreograflar ve dansç?lar (Rezzan Abidino?lu,Yasemin Alt?oklar,Güloya Aruoba,Aysun Aslan,Binnaz Aydan,Duygu Aykal,Nasuh Bar?n,Selçuk Borak,Cem Ertekin,Dilek Evgin,Geyvan Mcmillen,Beyhan Murphy,Sait Sökmen,Suna ?enel,Zehra Tar?m,Ayd?n Teker,Altan Tekin,Oytun Turfanda Hülya Aksular,Oktay Keresteci,Meriç Sümen,Erdal U?urlu,Sibel Sürel vs..) Türk balesinin ad?n?  uluslar aras? platformda duyurmaya çal??m??lard?r. 

POL?T?K AÇIDAN BAKILDI?INDA BALE VE DANS

Dans, kültür, gelenek tan?mlamalar? köylüye ait ve çok dilli kadim olan köylünün halk?n iken Rönesans’a  gelindi?inde bu soylu  olan dans’a sanat denmeye ba?lan?r ve bir meslek halini al?r.Ve böylelikle sosyal s?n?flar da  soylular? taklit etmeye ba?larlar.Hatta dans edemeyen evlenemez bile denilir.16. yy da dans kitaplar? bile bas?lmaya ba?lan?r.

bale4

17.ve 20. yy da ise adeta karanl?k bir ça? ya?an?r çünkü dans politik arac? olarak do?ru ve yanl???n oyununa gelmi?itr. ?lk bale 14. Louis taraf?ndan sergilenmi?tir toplamda 80 rol ve 40 bale eseri ortaya koymu?tur. A??r? disiplin ve zor bir e?itim sürecinden geçen bu yeni  dans  siyasi bir plan?n parças?d?r ayr?ca.Soylu güne?i  temsil eden devleti kurtar?c?s? ulu büyük devasa anlam?nda bir disiplin dili olup kraliçenin e?itiminden geçmi?  bir  iktidar dili olarak kar??m?za ç?kar.’’Glory ve retorik’’ simgeler dili ile simgelerle kamuoyu yönetilmeye ba?lanm??t?r.

bale5

16 yy. da  mutlakiyetçi rejimin  dili ,bale d???nda herhangi bir dans?n olu?mas?na imkan tan?maz.’’Dans’’  ,tarihin d???na at?l?r.16 yy da  kapitalist sistem,  avrupa sömürgesi olarak ilk Oryantalizmin  olu?mas? ile do?uyu ötekile?tirir.

’’Bale  dans tekni?i’’ siyasetin, iktidar?n dili olup  kadim, çok dilli olan yasak olur.’’Devlet ‘’ba?ka dans dili yaratm?? olur bu ?ekilde.Bu bak?? aç?s? ile Türkiye’nin kurulu? zaman?nda bale nin neden bu kadar  devlet taraf?nda benimsenip yayg?nla?t?r?lmaya ba?lat?lmas?n? anlayabiliriz.Gelenekselle?tirme modernle?me say?ld? Devlet Opera Bales DOB  kendi halk?n? ötekile?tirdi.Brokrasi,Patrimoyal zihniyet, Rasyonel üretkenlik Milletten ba??ms?z ve siyasi bir elit  eski türkiye de  yoktu  Devlet balesine bu perdelerden bak?lacak olursa  step by step yava? yava? ad? ad?m  Baleyi ?eklen devletin bünyesinde bulundurma amac? ta??nd???n? görürüz.Yetersiz dansç?lar bilerek kurumlara al?nm??,ya?l?lar?n hakim oldu?u,türk gençlerinin kendini ifade edemedi?i irrasyonel tutm ile türklerin adeta güven yoksunu olmalar? sa?lanm??t?r.Örne?in Aysun Arslan,Dilek Evgin ba?roldekiler hiç koreografi  yapmam??lard?r.Devlet Opera Balesi DOB   ne yaz?k ki performans odakl? devlet yönetimi,uluslar aras? tan?n?rl?k, sahnelerin çoklu?u, yabanc? çok seyirci ,niteliksel  kavramlar? içinde bar?nd?ran bir yap?ya asla kavu?amam??t?r.Bu tan?mlamalara uygun bir kimli?e sahip de?ildir.Ayr?ca Bu özellikleri ile dans bale iktisat bilimini de ilgilendirir.Canl? insan eme?i  60’l? y?llarda  Amerika sahne sanatlar?nda ekonomik patlamaya neden olmu? fakat 60’lar?n ortalar?na do?ru  topluluklar tek tek istifa etmeye ba?lam??lard?r.Peki bunun nedeni nedir? Bunun nedeni, Makro ?ktisat-Yüksek gelir seviyesi ve yükselen birim  faaliyettir.Klasik iktisat teorisinde –verimlilik e?irisi-paralel ibreler-ücret e?risi yükselir –ç?kt?lar sabit kal?rken  ücretler ç?kar-üretim ko?ullar? imkans?zla??r ve performans sanatlar?n?n  ekonomik problemleri do?ar.Yüzy?llar öncesine bakt???m?zda  ve bugün ile kar??la?t?rd???m?zda ortada bitmi? bir ürün var  zaman ayn? zaman  fakat ç?kt? sabit .?craatç?lara 400 y?l önceki ücret ödnemiyor .Bununla beraber  performans sanatlar?n?n maaliyeti çok fazla oldu?undan  Avrupada özellikle  maaliyet  varl?kl? vatanda?lar taraf?ndan  sa?lan?p imkan verilmeye ba?lan?r.Balede göremedi?imiz yurtta? insan hakk?  bu yeni türkiyede ça?da? dans?n yeniden ata?a kalkmas? ile var olabilecek mi?Avrupada sanat konseyi grubu mali kazanc? sa?larken türkiyede böyle bir kurumu olu?turmak yeniden halka ait olan? kalk?nd?r?r umar?m.Sahne sanatlar?n?n iktisat maaliyeti aç?s?ndan da incelenmesi gerekti?inin ne kadar önemli yer te?kil etti?ini de görebiliyoruz.

?mer Sema Gürman

Günümüzde çoklu insan, ilaçlar? çevrimiçi almaya çal???rken dikkatsizle?mekte ve mümkün oldu?unu bilmiyorlar. Calan SR bir kalsiyum kanal blokeridir. Bu ilaç kan damarlar?n?z?n kaslar?n? rahatlatarak çal???r. Genel olarak, hem kad?nlar hem erkekler cinsel bir sa?l?k sorunlar?ndan etkilenmektedir. Birçok aile “Viagra 25mg sat?n al” dü?ünüyor. “viagra 25mg” ile ilgili ayr?nt?l? bilgiler how okuyabilirsiniz? Viagra hakk?nda daha fazla bilgilerin için “viagra 50mg” e bakmak. Mutlulukla cinsel sa?l??? ile ilgili çoklu sorun çözülebilir. Tüm uyu?turucu gibi, Viagra çe?itli yan etkilere neden ebilmek. Buna ek olarak, çevrimiçi eczane, internet üzerinden sipari? vermekten zevk ald??? için her tür ilaçlar? sat?n almak almak için uygun maliyetli bir yoldur.

Hakkında İmer Sema Gürman

İmer Sema Gürman
1981 istanbul da doğdu ,10 yıl bale eğitiminin ardından Yıldız Teknik Üniversitesi Dans Ana Sanat Dalı'nda anatomi,kompozisyon, koreografi ,bale ve dans eğitimi aldı ve ardından Anadolu üniv işletme fakültesini bitirdi.Ege üniv,Etkin İnsan Gelişim Enstitüsü'nde pilates eğitimi ile Pilates Federasyonu Hamile Pilatesi eğitimi aldıktan sonra American Fitness and Aerobic Association (AFAA) International'a bağlı Fitness Turk Ftio All Akademi'yi ve Zumba Fitness B1-B2 eğitimlerini tamamladı.Oyunculuk üzerine Ekran Akademi ' de eğitimler almış Ayşe Erbulak ,Uğurkan Erez Eylem Şenkal ,Hazal Selçuk gibi isimlerle çalışmış ve tiyatro çalışmalarına yönelmiştir.Bu amaçla eğitimlerine devam etmektedir.Dans tiyatrosu ve çağdaş dans üzerine projeler üretmekte kolej-yuva- spor ve kültür,sanat merkezlerinde dans,bale,spor dersleri vererek eğitmenlik ,koreograflık ile dansçı ve oyunculuk kariyerine devam etmektedir.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*