Anasayfa / Köşe Yazıları / Onu Kaybettim Deme !

Onu Kaybettim Deme !

Onu Kaybettim Deme !

?lginç ve ilgi çekici bir ba?l?k olmu? san?r?m de?il mi?. Çünkü ilgi çekmeyen bilimsel yaz?lar genelde okunmaz. Bende bu yaz?ya ilk ba?larken belgesel gibi yazmaya ba?lad???m? fark ettim. Sonra bakt?m ki bir monotonluk var bu böyle olmaz deyip daha okunabilir hale getirmeye çal??t?m. ?imdi tutupta size Epiktetos’un hayat?n? anlataca??m desem dönüp de bakmazd?n?z bile. Ben severim filozoflar? dü?ünürleri. Bir kere adam en önemli ?eyi yapm?? dü?ünmü?. Dü?ünmekle kalmay?p sorgulam??. Bu niye böyle olmu? diye. Ee hal böyle olunca dü?ünen adamlar? yazmak ve onlar?n hayat felsefelerini aktarmak biz yazmay? seven adamlar?n/kad?nlar?n boynunun borcu olsa gerek. Neyse sözü fazla uzat?p sizi daha fazla s?kmadan gelelim bizim adama. Me?hur bilge köle Epiktetos’a. Bakmay?n afili bir Yunan ad? oldu?una. Anlam? Yunanca da sat?n al?nm?? adam/köle demektir. Bu adam felsefenin ads?z krallar?ndan biridir. ??in ilginç yan? bunu sat?n alan adam?nda daha önceden Me?hur Neron’un kölesi olan Epaphrodidos diye cips ismi gibi garip bir para babas? olmas?. Art?k Neron’dan ne kadar alt?n yürüttüyse kö?eyi dönmü? olmal? ki zengin olup köle bile sat?n alm??. (Bkz. Epiktetos. J ) ?imdi Neron kimdi diye akl?n?za bir soru gelmesin gelirse de bu yaz?n?n devam?n? okumas?n. O kadar da cahil olmay?n gidin iki kitap okuyun J Haa yine bahane üretip vakit vard? da biz mi okumuyoruz diye sitem edecek olupta hala Neron kimdi acaba diye akl?n?za soru tak?l?rsa da akl?n?za Ebru Günde? veya Kenan Do?ulu gelsin. Zira son zamanlarda muhakkak bir yerde duymu?sunuzdur. “Yakar?m Romay? da yakar?m. Olurum yine senin olurum “ ?ark?s?n?. ??te o Romay? yakan ç?lg?n çocuk bu Neron. ?imdi o konuya fazla girmeyece?im. Neron konusunu ba?ka bir yaz?m olan “Nörüyon Neron” olarak ilerleyen zamanlarda sizlerle payla?aca??m. Bu fasl? geçip as?l konumuz olan Epiktetos’a dönüyorum. Bu adam deh?et biri. Acayip pozitif. Do?um tarihi 55. 1955 felan de?il bildi?imiz 55. Ne garip de?il mi? Adam?n do?um y?l? bile iki haneli o kadar eski yani. Neyse do?du?un yer de?il doydu?un yer demi?ler. Tabi bunu dediklerinden kaç Epiktetos geçmi?tir üzerinden kim bilir J Hayat?n sillesini yemi? ac?larla büyümü? ezilmi? hamall?k yapm?? ka??t mendil satm?? felan J ?aka ?aka ka??t mendil satmam??. O zaman daha icat edilmemi? J Ama çal??kan çocukmu?. Ailesinden hiç para almam??. J  O ara bir dönem kavgaya kar??m?? Neron’a felan laf atm?? bu. Sen misin Neron’a söven. Yer misin yemez misin a?z?n? burnunu k?rm??lar. Tabi bu da normalde sessiz sakin bi çocuk oldu?undan kar??l?kta veremeyince Neron’un eski kölesi arakç? Epaphrodidos seni paramla sat?n al?r?m deyip ailesine üç be? alt?n verip sat?n al?p kölesi yapm?? bizim Epiktetos’u. Kafas?na ald??? darbelerden dolay? kendini okumaya yazmaya dü?ünmeye veren Epiktetos “Beni öldürmeyen her ac? güçlendirir” sözünün söylenece?ini akl?ndan geçirip ba??m?za filozof olup ç?km??. Adam?n ilk felsefesi “katlan, mahrum ol” Öyle ki, bir çok i?kenceye maruz kalm??. Efendisinin e?lencesi haline gelerek vucudunda morartmad??? yer b?rakmam??. SSK, Ba?kur, Özel sa?l?k sigortas? da olmad???ndan MR bile çektirememi?. Bir gün yine efendisi Epaphroditos kahkahalarla kölesinin baca??n? bükerek fantezi yap?yormu?. Bakay?m senin aya??n kafana de?ecek mi deyip aya??n? bükerek ac? çekti?ini görmek isterken Epiktetos sadece ac? içinde k?vranarak “baca??m? k?racaks?n ! ” diye f?s?ldamakla yetinse de içinden dümdüz sülalesine gitti?ini tabi ki hepiniz tahmin etmi?tir. De?erdi de?mezdi derken bi çat?rt? sesi duyulunca ayak gitmi? tabi. Epaphroditos ?erefsizi Epiktetos’un aya??n? k?rarak ömür boyu topal kalmas?n? sa?layan adam olarak tarihe de ad?n? ?erefsizce yazd?rm??. Öldürmeyen Allah öldürmüyor i?te. “Ac?sa da öldürmez” ?ark?s?n?n yaz?lmas?n?n as?l sebeplerinden birinin de bu oldu?una daha çok inanmaya ba?lad?m desem tabi ki yalan olur J  Epiktetos ya?ad?klar? bu olumsuzluklara ra?men hayat ile ba??n? hiç koparmam??. Ay vaktim yok hiç okumaya felan demeyip köleyken bile felsefe ile u?ra?m??. S?rt?nda f?ç? f?ç? biralar? ta??rken bile yerde buldu?u ufak takvim yapraklar?n? okur, bunlar? biliyor muydunuz? Kö?esinde ki her ?eyi de önce bilirmi?. J
Gel zaman git zaman aradan y?llar geçmi? ve adi Epaphroditos, bedava m? sand?n para verip ald?m diyerek kölesini satmam??. Efendine art?k nas?l bir beddua ettiyse hakk?n rahmetine kavu?mu?tur.  Art?k özgürlü?üne kavu?an Epiktetos hayat?ndan ya?ad?klar?ndan öyle dersler ç?karm?? ki ya?ad?klar?n? anlatsa roman olurmu?. Öyle de olmu? ki aradan as?rlar geçmesine ra?men biz hala onu da burada yazabiliyoruz…

Bu bilge adam kendi gizemli dünyas?nda gözlerini dünyaya köle olarak açsa da Sokrates ve Diyojenin pe?inden bilgeli?in merdivenlerine aksak aya?? ile t?rmanm??. Hayat?nda iradeyi öyle çok önemsemi? ki, “Yürürken bir çiviye basmamaya,aya??n?n burkulmamas?na itina ettigin gibi,varl???n?n en esasl? taraf?n?n yani seni idare eden akl?n da çarp?lmamas?na dikkat et. “ diye uyarm?? insanlar?. Çünkü akl?n olmad??? yerde irade de olmaz felsefesini benimsemi?. Özgürlü?üne kavu?tuktan sonra Roma da felsefe üzerine dersler vermeye ba?lam??. Ö?rencileri verdikleri dersten o kadar çok etkilenmi? ki her ders zaman?nda kampus full ö?renci ile doluyormu?. Hatta ö?rencilerinden biri Epiktetos’un konu?malar? not tutarak bu güne kadar bize ula?mas?n? sa?lam??. ??te bu müthi? Aksak Filozof’un hayat?m?z?n her alan?nda beynimizin gönlümüzün bir kö?esine kaz?mam?z gereken harika sözleri;

“Kom?unun kölesi bir bardak k?rsa onu yat??t?rmak için bunun bir kaza oldu?unu söylersin. 

 O halde senin barda??n? k?rd?klar? vakit de kom?unun barda?? k?r?ld??? zamanki kadar sesiz olmal?s?n.”

 “ Hayatta bir ?ölende gibi davranmam gerekir. Bir yemek taba?? sana kadar geldi?inde elini kibarca uzatarak ölçülü bir ?ekilde bir parça al. Önünden kald?r?rlarsa tekrar almak isteme. ?steklerin uzaklara gitmesin, taba??n kendi yan?na gelmesini bekle.”

 “Hiçbir ?ey için ‘Onu kaybettim!’ deme; ‘Onu geri verdim’ de. Çocu?un mu öldü? Onu geri verdin. Kar?n m? öldü ? Onu da geri verdin. Tarlan? m? elinden ald?lar? ??te yine bir geri verme.Onu sana verenin ?u ya ada bu ?ekilde  geri almas?n?n ne önemi var!” Bir piyeste rejisörün sana verdi?i rolü oynayacak bir aktörsün. Senin bir dilenci rolün oynaman isteniyorsa elinden geldi?i kadar iyi oynaman gerekir. Gücünü a?an rolü üzerine al?rsan bu rolü iyi oynamad???n gibi yapabilece?in rolü de b?rakm?? olursun. Olaylar?n diledi?in ?ekilde gelmesini bekleme, nas?l geliyorlarsa öyle gelmelerini iste. Böylece her zaman mutlu olursun.   “Bir çömle?i seviyorsan, topraktan yap?lm?? bir çömle?i sevdi?ini bil. K?r?l?rsa üzülmezsin.”

Böyle muhte?em cümleleri insanlar?n benliklerine i?leten bu aksak filozof i?te böyle muhte?em dü?ünen bir adamm??. Ayr?ca ?öyle de bir psikopatça  özelli?i varm??. ?nsana ancak kendisinin zarar verece?ini dü?ünürmü?. Bu yüzden hayallerine bile parola sorarm??. “Ey hayalim dur! Ne oldu?unu ve bana ne sundu?unu çözeyim. !”  Adam hayale de parola sorar m? demeyin. Denemesi bedava isteyen sorsun. J

Epiktetos sözleriyle dü?ünceleriyle insanlar?n ak?llar?nda ve kalplerinde kap?lar açarken kendisi kap?s? olmayan bir kulübede oturuyormu?. Bütün e?yas? bir masa tahta bir sedir, paçavra bir yataktan ibretmi?. Ben görmedim ama okudu?um kaynaklarda hep ayn? ?ey yaz?yor. Ben de onlar?n yalanc?s?y?m J Neden kap?s?z evde oturuyor bu adam diye de akl?n?za bir soru tak?l?rsa inan?n bende çok ara?t?rmama ra?men çözemedim. San?r?m geleni gideni çok oluyor diye kap? takt?rma gibi bir dü?üncesi olmad??? kanaatindeyim. J ?imdi bunun evinde bi?ey yok ya bi gün gidip demir bir lamba alay?m demi? paraya k?y?p az yakan bir lamba alm??. Ayn? gece kap?s?z eve h?rs?z girmi? lambay? çal?p gitmi?. Hak etmi? ama. Ben h?rs?z olsam bende önce kap?s? olmayan eve girerdim. J

Epiktetosa her ne kadar e? dost çevre art?k evlen ya? kemale erdi bask?s? yapsalar da o hiç evlenmemi?. Ama evlili?i hep kutsal görmü? herkese tavsiye etmi?. Madem evlilik iyi sen niye evlenmedin diye sormazlar m? adama. Sorarlar tabi. Ona da sormu?lar. Ne dese be?enirsiniz? “Ya?ad???m ?artlarda bir ba?ka insan? üzmekten korkuyorum” demi?.  Ee bi yandan hakl? tabi ben k?z olsam bende kap?s? lambas? olmayan evde oturmam tabi, üzülür insan J Böyle yaln?z yaln?z nereye kadar Epiktoo ne olacak senin bu halin diye sorduklar?nda ise yap??t?rm?? cevab?. “Lambalar söndü?ü vakit odanda yaln?z kald???n? söyleme! Çünkü yaln?z de?ilsin”  diyerek sa?lam bi kapak yapm??t?r.

Epiktetos bedenin ba??na geleceklerden çok ruhun ak?betiyle ilgilenirdi. Bedenin ölümünden korkanlar?n ruhlar?n ölümünden endi?e duymamalar?n? hayretle kar??l?yordu. Ona göre insanl?k çok ?ey isteyen ama hiçbir?ey elde edemeyen bir çocuk gibiydi. Talihsizdi çünkü amac?na uygun ya?am?yordu. Sevinmeye de?er ?eylere sevinmiyor, üzülmeye de?er ?eylere üzülmüyordu. Temizli?i, iyili?i, vefay?, adaleti kaybeden insan ne kazanm?? olabildi ki…
??te böyle bir ki?ili?e sahip, hayat?n sillesini yemi? ama hiç y?lmam??, umudunu kaybetmemi? ve hep dü?ünmü?, sorgulam?? biridir aksak filozof Epiktetos. Bende bu yaz?da sizlere biraz olsun katk?da bulunup ayn? zamanda e?lenceli bir ?ekilde aktarabildiysem ne mutlu bana. Bir sonra ki ba?ka bir hayat hikayesi denemesinde okunmak, ö?renmek dile?iyle… Epiktetos’un dedi?i gibi Unutmay?n ! ve zaten bizim olmayan ?eyler için ONU KAYBETT?M demeyin…

Sevgiyle kal?n ho?ça bak?n zat?n?za…
Ümit YILDIRIM

 

 

Hakkında Ümit Yıldırım

Ümit Yıldırım
1987 Ankara doğumluyum. İnsan Kaynakları alanında çalışmaktayım. Öz geçmişimle değil, öz geleceğimle ilgiliyim. Edebiyat ve kitap aşığıyım. "Kendi gerçeğimizi kendi kelimelerimizle anlayıp anlatmak, her namuslu yazarın vicdan borcudur" diyen Cemil Meriç'in izindeyim. Mevlana değilim ama bir Şems arar dururum. Kalem ile kelamı bir tutup insan-ı kåmil olma yolunda bir zerreyim. Türkiye Yazarlar Birliği Yazar Okulu mezunuyum. Edebiyatı sevdiğim kadar Felsefe ve Psikolojiyi de baş tacı ederim. Aristo'nun devletinde yaşarken Kemal Sayar'ın psikolojik çözümlemelerinde bulurum kendimi. Çok okuyan mı çok gezen mi bilir diye sormam okur-gezer-yazarım. Sık sık yurtdışına eğitimlere giderim. Bana anlatırlarsa unuturum, gösterirlerse hatırlarım, işin içine dahil ederlerse öğrenirim. Hayat denen bu mülakatta bir kitap yazmak için geldim. Kabımdan taşan kelimeleri hizaya dizmek için aldım kalemi elime. Kelam ve muhabbet ile çıktım yola. Yanımda mısralarım bir kağıt bir kalem...

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*