Anasayfa / Hukuk / Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (2)

Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (2)

Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (2)

Bu yazı 15.09.2014 tarihinde yayınlanan Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (1) (http://webunya.com/genel-oyla-belirlenen-cumhurbaskaninin-mesruiyeti-sorunu-1) adlı yazının devamı olarak kaleme alınmıştır. Ancak bu yazının daha kolay anlamlandırılabilmesi için anılan yazının okunmasının yanında yakın zamanda yayınlanmış olan, “27 Nisan Darbesi (1) (http://webunya.com/27-nisan-darbesi-1)”, “27 Nisan Darbesi (2)” ve “27 Nisan Darbesi Sonrası Gelişmeler” adlı yazıların okunması yararlı olacaktır.

Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (1) adlı yazıda Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı makamının konumlandırılış biçiminden; yukarda anılan üç yazıda da Türkiye’nin darbe sürecinden geçtiği bir dönemde siyasi olaylar üzerinde durulmuş ve 2007 anayasa değişikliği (Cumhurbaşkanı seçimini yeniden düzenleyen anayasa değişikliği) ve erken genel seçim kararlarına kadar gelinmişti. Kaldığımız yerden devam edelim.

10 Mayıs 2007 tarihinde TBMM’de kabul edilen 5660 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi, görev süresinin beş yıl olması belirlenmiş ve bir kişinin iki defa cumhurbaşkanı olarak seçilmesinin önü açılmıştır. (Değişiklikten önce cumhurbaşkanının seçimini düzenleyen Anayasa md. 102 şöyleydi: Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile ve gizli oyla seçilir. Türkiye Büyük Millet Meclisi toplantı halinde değilse hemen toplantıya çağrılır. Cumhurbaşkanının görev süresinin dolmasından otuz gün önce veya Cumhurbaşkanlığı makamının boşalmasından on gün sonra Cumhurbaşkanlığı seçimine başlanır ve seçime başlama tarihinden itibaren otuz gün içinde sonuçlandırılır. Bu sürenin ilk on günü içinde adayların Meclis Başkanlık Divanına bildirilmesi ve kalan yirmi gün içinde de seçimin tamamlanması gerekir. En az üçer gün ara ile yapılacak oylamaların ilk ikisinde üye tamsayısının üçte iki çoğunluk oyu sağlanamazsa üçüncü oylamaya geçilir, üçüncü oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğunu sağlayan aday Cumhurbaşkanı seçilmiş olur. Bu oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde üçüncü oylamada en çok oyu almış bulunan  iki aday arasında dördüncü oylama yapılır, Bu oylamada da üye tam sayısının salt çoğunluğu ile cumhurbaşkanı seçilemediği takdirde derhal Türkiye büyük millet meclisi seçimleri yenilenir.) genel seçimlerin de süresi beş yıldan dört yıla indirilmiş, tartışmalar yaratan toplantı yeter sayısı da karara bağlanarak TBMM’nin yapacağı seçimler de dâhil olmak üzere üye tamsayısının en az üçte biri olarak belirlenmiştir. (Dönemin Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, söz konusu Kanunu bir daha görüşülmek üzere TBMM’ye geri göndermiş ve 31 Mayıs 2007 tarihinde Kanun bu kez 5678 sayısıyla aynen kabul edilmiştir. Kanun Cumhurbaşkanı tarafından 16 Haziran 2007 tarih ve 26554 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak halkoylamasına sunulmuştur. 16/10/2007 tarihli ve 5697 sayılı Kanunla değişik 31/5/2007 tarihli ve 5678 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, 21/10/2007 tarihinde yapılan halkoylaması sonucu kabul edilmiş olup buna ilişkin Yüksek Seçim Kurulu Kararı 31/10/2007 tarihli ve 26686 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Yapılan halkoylamasına kayıtlı olan 42.690.252 seçmenden 28.819.319 seçmen katılmış, geçerli oyların 28.167.651 olduğu, bunlardan 19.422.714’ünün “Evet”, 8.744.947’sinin “Hayır” oyu olduğu belirlenmiştir. Halkoylamasına katılım oranı % 67,51, geçerli oylar üzerinden “Evet” oyları % 68,95, “Hayır” oyları ise % 31,05’tir.)

3 Mayıs 2007 tarihinde TBMM’de erken seçim kararı alınmış ve seçimlerin de 22 Temmuz 2007 Milletvekili Genel Seçimlerinin yapılması kabul edilmiştir. Ne var ki, tıpkı seçim kararının alınmasında olduğu gibi 22 Temmuz 2007 Milletvekili Genel Seçimlerine de 27 Nisan bildirisi damgasını vurmuştur. Seçimin yaz aylarında yapılmış olmasına rağmen seçmenlerin seçime ilgisi büyük olmuştur. (Bu seçime katılım oranı %84,25’tir. 3 Kasım 2002 genel seçimlerinde anılan oran %79,14’tü. Seçimden Adalet ve Kalkınma Parti oylarını artırarak birinci parti olarak çıkmıştır. Seçim sonuçlarına göre AK Parti aldığı %46,58 birinci parti olmuş (bu oran 3 Kasım 2002 seçimlerinde yüzde 34,28’di), DSP ile birlikte giren CHP %20,88 ile ikinci parti olmuş (bu oran 3 Kasım 2002 seçimlerinde yüzde 19,39’du), MHP %14,27 oy alarak üçüncü parti olarak tekrar TBMM’de temsil edilme başarısı göstermiştir (bu oran 3 Kasım 2002 seçimlerinde yüzde 8,36’ydı). Seçime desteklediği bağımsız adaylarla giren Demokratik Toplum Partisi) ise TBMM’de temsil edilme hakkı kazanmış ve meclis grubu kurmuştur. DYP ile ANAP’ın birleşmesiyle kurulan Demokrat Parti (DP), genel seçimlerden %5,42 oy alarak seçim barajını geçememiş dolayısıyla da anılan parti TBMM’de temsil edilme olanağı bulamamıştır.

Erken genel seçimin hemen sonrasında Cumhurbaşkanlığı seçimi hazırlıkları yapılmış ve 28 Ağustos 2007 tarihinde yapılan üçüncü tur oylamada Abdullah Gül 339 oy alarak Türkiye Cumhuriyeti’nin 11. Cumhurbaşkanı olarak seçilmiştir. Dolayısıyla cumhuriyet tarihimizde TBMM tarafından seçilen ilk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’ken, TBMM tarafından seçilen son Cumhurbaşkanı 11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül olmuştur.

Görüldüğü üzere 27 Nisan darbesinin anlatıldığı önceki üç yazı incelendiğinde, Cumhurbaşkanının TBMM’nin seçmesi yerine genel oyla doğrudan halk tarafından seçilmesine ilişkin anayasa değişikliği, belirli bir süre kamuoyunda tartışıldıktan ve bu durumun başta hükûmet sistemi üzerindeki olası etkileri olmak üzere diğer anayasal kurum ve organlara etkileri tartışılarak yapılmış değildir. Dönemin gergin (darbe) ortamında (ki bu gerginliğin müsebbibi demokrasiye müdahaleyi marifet bilen kimi bürokrat ve bunlara destek olan siyaset adamlarıdır. Yoksa anayasa değişikliğinin yapılması konusunda öncü olan ve bu değişikliği destekleyenler değildir) ülkenin siyaseten istikrara kavuşması ve düzlüğe çıkması için yapılmış-yapılmak zorunda kalınmış bir anayasa değişikliği söz konusudur. Bu değişiklik (gayet demokratik şartlarda yapılmış) bir demokrasi mücadelesinin sonucunda ve geniş seçmen kitlesinin de büyük desteği alınarak yapılabilmiştir.

Diğer taraftan yapılan anayasa değişikliği ile cumhurbaşkanının doğrudan halk tarafından seçilmesi esasının getirilmiş olması, cumhurbaşkanlığı seçiminde demokratik zinciri kısaltmış olduğundan daha demokratik bir düzenlemedir. Önceki sistemde halkın seçtiği temsilciler (milletvekilleri) tarafından seçilen Cumhurbaşkanı, yeni sistemde doğrudan halk tarafından seçilmektedir. Demokrasi ölçütlerine bu ikinci usulün birinciye üstünlüğü tartışmasızdır.

Ayrıca özellikle 27 Mayıs 1960 darbesinden sonraki süreçte İstanbul merkezli tekelci sermaye, Ankara merkezli yargı ve asker bürokrasisi ve Doğu-Güney Doğu merkezli yarı feodal unsurlardan oluşan vesayetçi oligarşi hemen bütün Cumhurbaşkanlığı seçimlerine değişen ölçülerde müdahale etmiştir. Çünkü son tahlilde 550 milletvekilinden oluşan (bu sayı daha önceki dönemlerde 400 ve 450’ydi) TBMM’yi etki altına almak ve milletvekillerini değişik şekillerde etkilemek-belirli yönde oy kullanmaya zorlamak, 25/30 milyon seçmeni etkilemeye nazaran çok daha kolaydır. (YSK 3.4.2015 Tarihi itibariyle yurt içinde 53 milyon 765 bin 231, yurt dışında 2 milyon 867 bin 658 seçmen olmak üzere 56 milyon 632 bin 889 seçmen olduğunu açıklamıştır)

Dolayısıyla 2007 yılında yapılan anayasa değişikliği anılan yöndeki olası müdahale imkânın tamamen ortadan kaldırmasa da, müdahaleyi oldukça zorlaştırmıştır. Artık Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde ortaya çıkmış ve cumhuriyetin ilanıyla birlikte genç Türkiye Cumhuriyetine sirayet etmiş aydınlanmacı-ilerlemeci-darbeci-vesayetçi oligarşi ve uzantısı oldukları dış bağlantıları daha karmaşık yöntemler kullanmak zorundadırlar. Anılan güruhun işlerinin zorlaştırılmış olması bile anayasa değişikliği ile kabul edilen yeni cumhurbaşkanlığı seçim usulünün desteklenmesi için yeterlidir. Böylelikle seçmen kitlesinin hiç tanımadığı, bir yerlerden (içerdeki ve dışardaki oligarşinin) aday gösterdiği-gösterttiği, seçmen kitlesi karşısında karşılığı olmayan kimselerin cumhurbaşkanı olması oldukça zorlaşmış. Bunun yerine seçmen kitlesini ikna edebilecek ve onun onayını alma zorunluluğu olan adayların cumhurbaşkanı olması esası getirilmiştir. Dolayısıyla da doğrudan halk tarafından seçilen cumhurbaşkanının, TBMM tarafından seçilen cumhurbaşkanına göre meşruiyeti daha fazladır ve böyle bir cumhurbaşkanı parlamenter hükûmet sisteminde devlet başkanına tanınan-tanınması gereken sembolik yetkiler yerine başkanlık-yarı başkanlık hükûmet sistemlerindeki devlet başkanına tanınan yetkilere benzeri yetkiler konusunda “talepkâr” olacaktır…

YAZARIN DİĞER YAZILARI

33- Geçici Bakanlar Kurulu ya da Seçim Hükûmeti, http://webunya.com/gecici-bakanlar-kurulu-ya-da-secim-hukumeti

32- Cumhurbaşkanının Seçimlerin Yenilenmesine Karar Verme Yetkisi Üzerine (2), http://webunya.com/cumhurbaskaninin-secimlerin-yenilenmesine-karar-verme-yetkisi-uzerine-2

31- Cumhurbaşkanının Seçimlerin Yenilenmesine Karar Verme Yetkisi Üzerine (1), http://webunya.com/cumhurbaskaninin-secimlerin-yenilenmesine-karar-verme-yetkisi-uzerine-1

30- 1982 Anayasası’na Göre Hükûmetin Kurulması Süreci ve Hükûmet Senaryoları, http://webunya.com/1982-anayasasina-gore-hukumetin-kurulmasi-sureci-ve-hukumet-senaryolari

29- Süleyman Demirel’den Kalanlar, http://webunya.com/suleyman-demirelden-kalanlar

28- 7 Haziran 2015 Seçim Sonuçları Üzerine ve Hükûmet Senaryoları, http://webunya.com/7-haziran-2015-secim-sonuclari-uzerine-ve-hukumet-senaryolari

27- 7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (3), http://webunya.com/7-haziran-2015-genel-secimleri-uzerine-3-hdp-baraji-gecer-mi

26- 27 Mayıs Darbesi (2), Darbenin İlk Günleri ve Basın, http://webunya.com/27-mayis-darbesi-2-darbenin-ilk-gunleri-ve-basin

25- 27 Mayıs Darbesi (1), http://webunya.com/27-mayis-darbesi

24- 7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (2), http://webunya.com/7-haziran-2015-genel-secimleri-uzerine-2 

23- 7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (1), http://webunya.com/7-haziran-2015-genel-secimleri-uzerine

22- Danıştay’ın 12.11.2014 Tarihli Başörtüsüne İlişkin Kararı Üzerine (2), http://webunya.com/danistayin-12-11-2014-tarihli-basortusune-iliskin-karari-uzerine-2

21- Danıştay’ın 12.11.2014 Tarihli Başörtüsüne İlişkin Kararı Üzerine (1), http://webunya.com/danistayin-12-11-2014-tarihli-basortusune-iliskin-karari-uzerine-1

20- Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (2), http://webunya.com/genel-oyla-belirlenen-cumhurbaskaninin-mesruiyeti-sorunu-2

19- 27 Nisan Darbesi Sonrası Gelişmeler, http://webunya.com/27-nisan-darbesi-sonrasi-gelismeler

18- 27 Nisan Darbesi (2), http://webunya.com/27-nisan-darbesi-2

17- 27 Nisan Darbesi (1), http://webunya.com/27-nisan-darbesi-1

16- Cumhurbaşkanının Üniversite Rektörlerini Seçme ve Atama Yetkisi ve İstanbul Üniversitesi Rektörlük Seçimleri Üzerine, http://webunya.com/rektorluk-secimleri-uzerine

15- Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin 26.02.2015 Tarihli Başörtüsü Kararı Üzerine, http://webunya.com/askeri-yuksek-idare-mahkemesinin-basortusu-karari-uzerine

14- 12 Mart Darbesi Sonrası ve Ara Rejim, http://webunya.com/12-mart-darbesi-sonrasi-ve-ara-rejim

13- 12 Mart Darbesi, http://webunya.com/12-mart-darbesi,

12- 28 Şubat Darbesi, http://webunya.com/28-subat-darbesi

11- İçimizdeki Yunanistanl?lar, http://webunya.com/icimizdeki-yunanistanlilar,

10- Cumhurbaşkanının Bakanlar Kuruluna Başkanlık Etmesi Meselesi,

http://webunya.com/cumhurbaskaninin-bakanlar-kuruluna-baskanlik-etmesi-meselesi

9- Türkiye’de Demokrasiye Yapılmış Müdahaleler ve Savcı Sacit Kayasu’nun Ardından,

http://webunya.com/turkiyede-demokrasiye-yapilmis-mudahaleler-ve-savci-sacit-kayasunun-ardindan

8- HSYK’nın Denetimi ve Kuvvetler Ayrılığı Meselesi (1),

http://webunya.com/hsyknin-denetimi-ve-kuvvetler-ayriligi-meselesi-1

7- Zorunlu Din Dersleri ve İHAM Sorunu, http://webunya.com/zorunlu-din-dersleri-ve-iham-sorunu,

6- Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (1),

http://webunya.com/genel-oyla-belirlenen-cumhurbaskaninin-mesruiyeti-sorunu-1

5- Demokrasi Azınlığın Haklarını Korur; İsteklerini Değil,

http://webunya.com/demokrasi-azinligin-haklarini-korur-isteklerini-degil

4- Hükûmet Sistemi Tartışmaları (3) ve ABD’deki Bütçe Krizi,

http://webunya.com/hukumet-sistemi-tartismalari-3-ve-abddeki-butce-krizi

3- “Müzakereci Demokrasi” ve “Gezi Meselesi”,

http://webunya.com/muzakereci-demokrasi-ve-gezi-meselesi

2- Hükûmet Sistemi Tartışmaları (2),

http://webunya.com/hukumet-sistemi-tartismalari-2

1- Hükûmet Sistemi Tartışmaları (1) ve “Biz Bize Benziyoruz” Meselesi,

http://webunya.com/hukumet-sistemi-tartismalari-ve-biz-bize-benziyoruz-meselesi

Yrd. Doç. Dr. Ferhat USLU

Hakkında Yrd. Doç. Dr. Ferhat Uslu

Yrd. Doç. Dr. Ferhat Uslu
1979 yılında Bursa-İnegöl’de dünyaya geldi. 1996 yılında İnegöl Ticaret Meslek Lisesi’nden, 2000 yılında İstanbul Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Adalet Meslek Yüksekokulu’ndan; 2004 yılında Marmara Üniversitesi, Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. 2008 yılında Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Anabilim Dalı, Kamu Hukuku Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programı’nı; 2013 yılında İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Anabilim Dalı Doktora Programı’nı tamamladı. 2009-2012 yılları arasında İstanbul Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Anayasa Hukuku Anabilim Dalı’nda Araştırma Görevlisi olarak görev yaptı. 18.08.2014 tarihinde Sakarya Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Anayasa Hukuku Anabilim Dalı’na Yardımcı Doçent olarak atandı. Yrd. Doç. Dr. Ferhat USLU anılan üniversitede Hukuka Giriş, Anayasa Hukuku, Anayasa Hukuku Genel Esaslar, Anayasa Yargısı, Türk Anayasa Hukuku, Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru, Siyasi Partiler Hukuku, İnsan Hakları Hukuku ve Genel Kamu Hukuku dersleri vermekte olup İngilizce bilmektedir.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*