Anasayfa / Hukuk / Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (1)

Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (1)

Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (1)

Bilindiği gibi 2007 yılında yapılan anayasa değişikliği ile cumhurbaşkanının TBMM tarafından seçilmesi usulüne son verilerek genel oya dayalı seçimlerle belirmesi esası kabul edilmiştir. Anılan düzenlemeyi içeren anayasa değişikliği halkoyuna sunulmuş ve % 68, 95 gibi bir çoğunlukla kabul edilmiştir. 2007 yılında aynı zamanda cumhurbaşkanlığı seçimi yapılmış ancak yeni düzenleme henüz yürürlüğe girmediği için cumhurbaşkanı yine TBMM tarafından seçilmiştir. Cumhurbaşkanının görev süresinin dolmasına kısa bir süre kala 10 Ağustos 2014 tarihinde yapılan seçimlerle de, demokrasi tarihimizde ilk kez devlet başkanı-cumhurbaşkanı genel oya dayalı seçimlerle doğrudan halk tarafından belirlenmiştir. Böylelikle ilki 1923 yılında sonuncusu da 2014’de yapılan 20 cumhurbaşkanlığı seçiminden 18’inde Cumhurbaşkanını TBMM belirlerken, 2 seçimde cumhurbaşkanı halk tarafından belirlenmiştir. Esasında 2014’deki cumhurbaşkanının halk tarafından belirlenmesi ilk değildir. Gerçekten de 12 Eylül 1980 darbesinin ürünü olan ve 7 Kasım 1982’de halkoyuna sunularak kabul edilen 1982 Anayasası’na eklenen Geçici md. 1, “Anayasanın, halkoylaması sonucu, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası olarak kabul edildiğinin usulünce ilânı ile birlikte, halkoylaması tarihindeki Millî Güvenlik Konseyi Başkanı ve Devlet Başkanı (Kenan Evren), Cumhurbaşkanı sıfatını kazanarak, yedi yıllık bir dönem için, Anayasa ile Cumhurbaşkanına tanınan görevleri yerine getirir ve yetkileri kullanır” düzenlemesi içeriyordu. Böylece halen yürürlükte olan 1982 Anayasası’nın kabul edilmesi ile birlikte 12 Eylül darbesinin mimarlarından Kenan Evren’in Cumhurbaşkanlığı da kerhen halk tarafından onaylanmış oldu. Ne var ki, anılan halkoylamasının hiçbir demokratik ilkeyle bağdaşmaması nedeniyle, 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren’in halkın serbest iradesi ile belirlendiğinin kabulü mümkün değildir. Bundan dolayı 10 Ağustos 2014 tarihinde yapılan seçimle cumhurbaşkanı seçilen Recep Tayyip Erdoğan, demokrasi tarihimizde ilk kez doğrudan halkın oylarıyla belirlenmiş devlet başkanı ve cumhurbaşkanıdır.

Gerek anılan anayasa değişikliğinin yapıldığı 2007 yılında gerekse de cumhurbaşkanlığı seçiminin yapıldığı 2014 yılında, bu konu hem kamuoyunda hem de akademik camiada çok tartışılmış. Hem kamuoyu hem de akademik camia, bir tarafını cumhurbaşkanının doğrudan halk tarafından seçilmesi gerektiğini düşünenler, diğer tarafını da cumhurbaşkanının eskiden olduğu gibi TBMM tarafından seçilmesi gerektiğini düşünler olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Her iki taraf da konuyu çeşitli yönleriyle ele almışlar ve tartışmışlardır. Bu yazıda bütün bu tartışmaların dile getirilmesi mümkün değildir. Bu kısa yazıda daha çok cumhurbaşkanının doğrudan halk tarafından seçilmesinin onun meşruiyetine olan etkisi üzerinde durulacaktır. Kukusuz burada meşruiyetten kastedilen, demokratik meşruiyettir.

Doğrudan halkın oylarıyla belirlenen cumhurbaşkanının demokratik meşruiyeti hakkında bir yorum yapmadan önce, yukarda bahsedilen anayasa değişikliğini doğuran olaylara bir göz atmak gerekir. Öncelikle 2007 anayasa değişikliği durup dururken bir siyasi tercih gereği yapılmadı. Devletin rejimde ve demokrasisinde meydana gelen (getirilen) ciddi bir tıkanıklığın aşılması için mi yapıldı. Esasında bu durum doğrudan, halk tarafından belirlenen cumhurbaşkanının demokratik meşruiyeti ile ilgilidir.

Bilindiği gibi İstanbul merkezli tekelci sermaye, Ankara merkezli yargı ve asker bürokrasisi ve Doğu-Güney Doğu merkezli yarı feodal unsurlardan oluşan vesayetçi oligarşi, cumhuriyetin ilk yıllarından beri cumhurbaşkanlığı makamını kendi çıkarlarını gözeten bir yapıda dizayn etmek istemiş ve bu makamdaki kişiden kendi çıkarlarını korumasını beklemişti. Bundan dolayı ülkemizde hemen bütün cumhurbaşkanlığı seçimlerine çeşitli şekillerde müdahale edilmiştir. Esasen 1960 ve 1980 askeri müdahalelerinin nedenlerinden birisi de cumhurbaşkanının beklenen işlevini yerine getirememesidir. Esasında bu durum cumhurbaşkanını anlatan hemen bütün kitaplarda üstü kapalı olarak itiraf edilmektedir. Cumhurbaşkanının siyasetin dışında-siyaset üstü bir denge unsuru olduğu-olması gerektiği tezi doğrudan bunula ilgilidir. Halbuki cumhurbaşkanını siyaset üstü bir denge unsuru olmasından yararlananlar, sadece vesayetçi oligarşinin unsurlarıdır. Halk için cumhurbaşkanının siyaset üstü olması ya da siyasetin içinde olması herhangi bir fark yaratmamaktadır.

Konuya bir sonraki yazımızla devam edeceğiz.

YAZARIN DİĞER YAZILARI

30- 1982 Anayasası’na Göre Hükûmetin Kurulması Süreci ve Hükûmet Senaryoları, http://webunya.com/1982-anayasasina-gore-hukumetin-kurulmasi-sureci-ve-hukumet-senaryolari

29- Süleyman Demirel’den Kalanlar, http://webunya.com/suleyman-demirelden-kalanlar

28- 7 Haziran 2015 Seçim Sonuçları Üzerine ve Hükûmet Senaryoları, http://webunya.com/7-haziran-2015-secim-sonuclari-uzerine-ve-hukumet-senaryolari

27- 7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (3), http://webunya.com/7-haziran-2015-genel-secimleri-uzerine-3-hdp-baraji-gecer-mi

26- 27 Mayıs Darbesi (2), Darbenin İlk Günleri ve Basın, http://webunya.com/27-mayis-darbesi-2-darbenin-ilk-gunleri-ve-basin

25- 27 Mayıs Darbesi (1), http://webunya.com/27-mayis-darbesi

24- 7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (2), http://webunya.com/7-haziran-2015-genel-secimleri-uzerine-2 

23- 7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (1), http://webunya.com/7-haziran-2015-genel-secimleri-uzerine

22- Danıştay’ın 12.11.2014 Tarihli Başörtüsüne İlişkin Kararı Üzerine (2), http://webunya.com/danistayin-12-11-2014-tarihli-basortusune-iliskin-karari-uzerine-2

21- Danıştay’ın 12.11.2014 Tarihli Başörtüsüne İlişkin Kararı Üzerine (1), http://webunya.com/danistayin-12-11-2014-tarihli-basortusune-iliskin-karari-uzerine-1

20- Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (2), http://webunya.com/genel-oyla-belirlenen-cumhurbaskaninin-mesruiyeti-sorunu-2

19- 27 Nisan Darbesi Sonrası Gelişmeler, http://webunya.com/27-nisan-darbesi-sonrasi-gelismeler

18- 27 Nisan Darbesi (2), http://webunya.com/27-nisan-darbesi-2

17- 27 Nisan Darbesi (1), http://webunya.com/27-nisan-darbesi-1

16- Cumhurbaşkanının Üniversite Rektörlerini Seçme ve Atama Yetkisi ve İstanbul Üniversitesi Rektörlük Seçimleri Üzerine, http://webunya.com/rektorluk-secimleri-uzerine

15- Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin 26.02.2015 Tarihli Başörtüsü Kararı Üzerine, http://webunya.com/askeri-yuksek-idare-mahkemesinin-basortusu-karari-uzerine

14- 12 Mart Darbesi Sonrası ve Ara Rejim, http://webunya.com/12-mart-darbesi-sonrasi-ve-ara-rejim

13- 12 Mart Darbesi, http://webunya.com/12-mart-darbesi,

12- 28 Şubat Darbesi, http://webunya.com/28-subat-darbesi

11- İçimizdeki Yunanistanl?lar, http://webunya.com/icimizdeki-yunanistanlilar,

10- Cumhurbaşkanının Bakanlar Kuruluna Başkanlık Etmesi Meselesi,

http://webunya.com/cumhurbaskaninin-bakanlar-kuruluna-baskanlik-etmesi-meselesi

9- Türkiye’de Demokrasiye Yapılmış Müdahaleler ve Savcı Sacit Kayasu’nun Ardından,

http://webunya.com/turkiyede-demokrasiye-yapilmis-mudahaleler-ve-savci-sacit-kayasunun-ardindan

8- HSYK’nın Denetimi ve Kuvvetler Ayrılığı Meselesi (1),

http://webunya.com/hsyknin-denetimi-ve-kuvvetler-ayriligi-meselesi-1

7- Zorunlu Din Dersleri ve İHAM Sorunu, http://webunya.com/zorunlu-din-dersleri-ve-iham-sorunu,

6- Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (1),

http://webunya.com/genel-oyla-belirlenen-cumhurbaskaninin-mesruiyeti-sorunu-1

5- Demokrasi Azınlığın Haklarını Korur; İsteklerini Değil,

http://webunya.com/demokrasi-azinligin-haklarini-korur-isteklerini-degil

4- Hükûmet Sistemi Tartışmaları (3) ve ABD’deki Bütçe Krizi,

http://webunya.com/hukumet-sistemi-tartismalari-3-ve-abddeki-butce-krizi

3- “Müzakereci Demokrasi” ve “Gezi Meselesi”,

http://webunya.com/muzakereci-demokrasi-ve-gezi-meselesi

2- Hükûmet Sistemi Tartışmaları (2),

http://webunya.com/hukumet-sistemi-tartismalari-2

1- Hükûmet Sistemi Tartışmaları (1) ve “Biz Bize Benziyoruz” Meselesi,

http://webunya.com/hukumet-sistemi-tartismalari-ve-biz-bize-benziyoruz-meselesi

Yrd. Doç. Dr. Ferhat USLU

 

Hakkında Yrd. Doç. Dr. Ferhat Uslu

Yrd. Doç. Dr. Ferhat Uslu
1979 yılında Bursa-İnegöl’de dünyaya geldi. 1996 yılında İnegöl Ticaret Meslek Lisesi’nden, 2000 yılında İstanbul Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Adalet Meslek Yüksekokulu’ndan; 2004 yılında Marmara Üniversitesi, Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. 2008 yılında Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Anabilim Dalı, Kamu Hukuku Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programı’nı; 2013 yılında İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Anabilim Dalı Doktora Programı’nı tamamladı. 2009-2012 yılları arasında İstanbul Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Anayasa Hukuku Anabilim Dalı’nda Araştırma Görevlisi olarak görev yaptı. 18.08.2014 tarihinde Sakarya Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Anayasa Hukuku Anabilim Dalı’na Yardımcı Doçent olarak atandı. Yrd. Doç. Dr. Ferhat USLU anılan üniversitede Hukuka Giriş, Anayasa Hukuku, Anayasa Hukuku Genel Esaslar, Anayasa Yargısı, Türk Anayasa Hukuku, Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru, Siyasi Partiler Hukuku, İnsan Hakları Hukuku ve Genel Kamu Hukuku dersleri vermekte olup İngilizce bilmektedir.

Bir yorum

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*