Anasayfa / Hukuk / Demokrasi Azınlığın Haklarını Korur; İsteklerini Değil.

Demokrasi Azınlığın Haklarını Korur; İsteklerini Değil.

Demokrasi Azınlığın Haklarını Korur; İsteklerini Değil.

Demokrasi, eski Yunanca’daki demos (halk) ve kretein (ya da kratos-yönetmek ya da hükmetmek) kelimelerinin bileşiminden oluşmaktadır. Ne var ki, demos kelimesinin halk anlamının yanında “yoksullar” anlamı da bulunmaktadır. Türkçe’de demosun bu anlamına karşılık gelebilecek bir kelime olarak “avam” düşünülebilir. Sözgelimi Birleşik Krallık’ın demokratikleşmesi “avam”ın (commons) temsilcisi olan Avam Kamarası’nın yetki bakımından Kral ve aristokratların temsilcisi olan Lordlar Kamarası’nın yerini almasıyla gerçekleşmiştir (Mustafa Erdoğan, Anayasal Demokrasi). O halde eski Yunan’da demokrasiden anlaşılan para, entelektüel birikim ve soyluluk bakımından “eksik” olan avamın ya da yoksul çoğunluğun yönetimidir.

Diğer taraftan anılan nedenle demokrasinin bir siyasi ideal olarak yeniden canlanması çağdaş bir olgu olmuştur. Eski yunan tecrübesi bir yana bırakılırsa, on dokuzuncu yüzyılın ortalarına gelinceye kadar, demokrasinin günümüzdeki gibi bir çekiciliği bulunmuyordu. Kuşkusuz bunun en önemli nedeni, demokrasinin esas öznesi olan halk kavramının yakın zamanlara gelinceye dek şimdiki olumlu anlamı taşımıyor olmasıydı. On dokuzuncu yüzyıla gelinceye kadar devletin dinamik güçlerinin zihin dünyasında halk, sıradan, alt tapaka insanların oluşturduğu yığın, kuru kalabalık ya da avam olarak duruyor ve genellikle de tehlikeli görülüyordu (Mustafa Erdoğan, Demokrasi, Anayasa Yargısı ve Türkiye Örneği).

Tarihte ilk kez, ünlü tarihçi ve bilim adamı Heredot tarafından kullanıldığı kabul edilen demokrasi, Platon ve Aristo düşüncesinde iyi bir yere sahip değildir. Gerçekten de, Platon demokrasinin, “en az iyi olan siyasi düzen” olduğunu, düzenin demokrasinin bir sapması olan okhlokrasiye (kitlenin egemenliğine) kolayca dönüşebileceğini, bu durumda da yönetimin en kötü siyasi düzen olan tiranlığa ya da zorbalığa evrilebileceğini düşünmektedir (İoanna Kuçuradi, Yirmibirinci Yüzyılın Eşiğinde Demokrasi Kavramı ve Unsurla). Aristoteles için demokrasi, en iyi siyasi düzen saydığı politeianın bir sapmasıdır: demokrasi yoksulların çıkarlarını, yani yurttaşların yalnızca bir kısmını korur; diğer sapkın kamu düzeni biçimleri gibi o da, ortak yararı korumaz. Aristoteles’in bu düşüncesi demokrasinin halk anlamının yanında yoksul kitle anlamına da gelmesinden kaynaklanmaktadır.

Ne var ki, bir yönetim biçimi olarak kökeni M.Ö.  5. yüzyıla kadar dayanan demokrasi, geçtiğimiz iki bin beş yüz yıllık zaman diliminde, uygulandığı döneme ve yere göre farklı anlamlara bürünmüştür. “Demokrasi kavramı, günümüzün en sık kullanılan ve çok çeşitli anlamlar yüklenilen bir kavramdır. Belki de bu sebeple ne olduğu noktasında en çok tereddüt edilen ve karmaşa yaşanılan bir kavramdır. Demokrasi kavramının tarihi gelişim süreci içinde doğrudan-yarı doğrudan-temsili demokrasi, çoğunlukçu-çoğulcu demokrasi, Marksist demokrasi, Liberal Demokrasi, Siber Demokrasi, Militan Demokrasi, Delegasyoncu Demokrasi, Westminister Modeli Demokrasi, Müzakereci Demokrasi, Katılımcı Demokrasi gibi birçok türünün ve farklı açılardan birçok tasnifinin ortaya çıktığını görmekteyiz. Bu farklılıklar bir zenginlik olarak görülebilse de aynı zamanda büyük bir karmaşaya da sebep olmaktadır.” Bülent Yavuz, Çoğulcu Demokrasi Anlayışı ve İnsan Hakları.

Ancak bir yönetimin demokratik olarak nitelendirilebilmesi için gerekli şartlar konusunda genel bir uzlaşıdan söz edilebilir. Bu bağlamda demokratik olduğu iddiasında olan bir yapının, sahip olması gereken şartlar sınırlandırıcı olmamakla birlikte şöyle sıralanabilir:

– Öncelikle belirli kişi ya da grubun değil ve fakat halk egemenliğine dayalı bir yönetim,

– Halkın iradesini tam ve doğru yansıtan düzenli aralıklarla yapılan özgür ve adil seçimler,

– Bu nitelikleri haiz seçimlerle temsilcilerin belirlenmesi,

– Bu temsilcilerin de halkın iradesine büyük ölçüde uygun hareket etmesi,

– Halkın siyasi ve sosyal hayata aktif katılımı,

– Herkes için (yabancı-vatandaş ayrımı olmaksızın) insan haklarının sağlanması ve

– Özellikle yönetenler açısından hukukun üstünlüğünün göz önünde bulundurulmasıdır.

Ancak demokrasi, salt çoğunluğun yönetimi anlamına gelmemekte ve fakat çoğulculuğu ifade etmektedir. Özellikle anayasal demokrasilerde, oyunun kuralları gereği yönetenler, çoğunluk tarafından belirlenmesine karşın, bu yönetim azınlığın hakları ile sınırlıdır. Kuşkusuz başlıkta da kullanılan “azınlık”tan ifade edilen, görüş ve düşünceleri bakımından azınlıkta kalanlardır. Yoksa etnisite, dini inanç, dil farklılığı vb. değildir. Demokrasilerde, devlet iktidarının kaynağı doğrudan halktır ve hukuk devleti ilkesi iktidarın kaynağından bağımsız olarak çoğunluğun iradesini ve tercihlerini en başta sınırlandırmayı gerekli kılar. Ancak bu sınırlandırma çoğunluğun ya da onun seçtiği siyasi iktidarın istekleri değil, haklarıdır. Yani hiçbir çoğunluk hiçbir şekilde azınlıkta kalanların ifade özgürlüğünü askıya alamaz, mülkiyet hakkını kaldıramaz ya da haberleşme özgürlüğünü kullanılamaz hale getiremez. Bunu hiçbir çoğunluk yapamaz. Ancak çoğunluk hangi ekonomik modelin uygulanacağına, hangi eğitim sisteminin takip edileceğine ve bir yerde AVM mi ya da müze mi yapılacağına karar verebilir. Çünkü demokrasi yalın anlamı ile “çoğunluğun yönetimi” demektir ve demokrasilerde çoğunluğun isteklerinin azınlıkta kalanlarınkine tercihe şayan olması esastır. Akıl ve mantık kuralları da bunu gerektirmektedir. Dolayısıyla demokrasi azınlıkta kalanların İSTEKLERİNİ koruyan bir rejim değil, onların (ya da herkesin) HAKLARINI koruyan bir rejimdir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI

30- 1982 Anayasası’na Göre Hükûmetin Kurulması Süreci ve Hükûmet Senaryoları, http://webunya.com/1982-anayasasina-gore-hukumetin-kurulmasi-sureci-ve-hukumet-senaryolari

29- Süleyman Demirel’den Kalanlar, http://webunya.com/suleyman-demirelden-kalanlar

28- 7 Haziran 2015 Seçim Sonuçları Üzerine ve Hükûmet Senaryoları, http://webunya.com/7-haziran-2015-secim-sonuclari-uzerine-ve-hukumet-senaryolari

27- 7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (3), http://webunya.com/7-haziran-2015-genel-secimleri-uzerine-3-hdp-baraji-gecer-mi

26- 27 Mayıs Darbesi (2), Darbenin İlk Günleri ve Basın, http://webunya.com/27-mayis-darbesi-2-darbenin-ilk-gunleri-ve-basin

25- 27 Mayıs Darbesi (1), http://webunya.com/27-mayis-darbesi

24- 7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (2), http://webunya.com/7-haziran-2015-genel-secimleri-uzerine-2 

23- 7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (1), http://webunya.com/7-haziran-2015-genel-secimleri-uzerine

22- Danıştay’ın 12.11.2014 Tarihli Başörtüsüne İlişkin Kararı Üzerine (2), http://webunya.com/danistayin-12-11-2014-tarihli-basortusune-iliskin-karari-uzerine-2

21- Danıştay’ın 12.11.2014 Tarihli Başörtüsüne İlişkin Kararı Üzerine (1), http://webunya.com/danistayin-12-11-2014-tarihli-basortusune-iliskin-karari-uzerine-1

20- Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (2), http://webunya.com/genel-oyla-belirlenen-cumhurbaskaninin-mesruiyeti-sorunu-2

19- 27 Nisan Darbesi Sonrası Gelişmeler, http://webunya.com/27-nisan-darbesi-sonrasi-gelismeler

18- 27 Nisan Darbesi (2), http://webunya.com/27-nisan-darbesi-2

17- 27 Nisan Darbesi (1), http://webunya.com/27-nisan-darbesi-1

16- Cumhurbaşkanının Üniversite Rektörlerini Seçme ve Atama Yetkisi ve İstanbul Üniversitesi Rektörlük Seçimleri Üzerine, http://webunya.com/rektorluk-secimleri-uzerine

15- Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin 26.02.2015 Tarihli Başörtüsü Kararı Üzerine, http://webunya.com/askeri-yuksek-idare-mahkemesinin-basortusu-karari-uzerine

14- 12 Mart Darbesi Sonrası ve Ara Rejim, http://webunya.com/12-mart-darbesi-sonrasi-ve-ara-rejim

13- 12 Mart Darbesi, http://webunya.com/12-mart-darbesi,

12- 28 Şubat Darbesi, http://webunya.com/28-subat-darbesi

11- İçimizdeki Yunanistanl?lar, http://webunya.com/icimizdeki-yunanistanlilar,

10- Cumhurbaşkanının Bakanlar Kuruluna Başkanlık Etmesi Meselesi,

http://webunya.com/cumhurbaskaninin-bakanlar-kuruluna-baskanlik-etmesi-meselesi

9- Türkiye’de Demokrasiye Yapılmış Müdahaleler ve Savcı Sacit Kayasu’nun Ardından,

http://webunya.com/turkiyede-demokrasiye-yapilmis-mudahaleler-ve-savci-sacit-kayasunun-ardindan

8- HSYK’nın Denetimi ve Kuvvetler Ayrılığı Meselesi (1),

http://webunya.com/hsyknin-denetimi-ve-kuvvetler-ayriligi-meselesi-1

7- Zorunlu Din Dersleri ve İHAM Sorunu, http://webunya.com/zorunlu-din-dersleri-ve-iham-sorunu,

6- Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (1),

http://webunya.com/genel-oyla-belirlenen-cumhurbaskaninin-mesruiyeti-sorunu-1

5- Demokrasi Azınlığın Haklarını Korur; İsteklerini Değil,

http://webunya.com/demokrasi-azinligin-haklarini-korur-isteklerini-degil

4- Hükûmet Sistemi Tartışmaları (3) ve ABD’deki Bütçe Krizi,

http://webunya.com/hukumet-sistemi-tartismalari-3-ve-abddeki-butce-krizi

3- “Müzakereci Demokrasi” ve “Gezi Meselesi”,

http://webunya.com/muzakereci-demokrasi-ve-gezi-meselesi

2- Hükûmet Sistemi Tartışmaları (2),

http://webunya.com/hukumet-sistemi-tartismalari-2

1- Hükûmet Sistemi Tartışmaları (1) ve “Biz Bize Benziyoruz” Meselesi,

http://webunya.com/hukumet-sistemi-tartismalari-ve-biz-bize-benziyoruz-meselesi

Yrd. Doç. Dr. Ferhat USLU

Hakkında Yrd. Doç. Dr. Ferhat Uslu

Yrd. Doç. Dr. Ferhat Uslu
1979 yılında Bursa-İnegöl’de dünyaya geldi. 1996 yılında İnegöl Ticaret Meslek Lisesi’nden, 2000 yılında İstanbul Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Adalet Meslek Yüksekokulu’ndan; 2004 yılında Marmara Üniversitesi, Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. 2008 yılında Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Anabilim Dalı, Kamu Hukuku Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programı’nı; 2013 yılında İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Anabilim Dalı Doktora Programı’nı tamamladı. 2009-2012 yılları arasında İstanbul Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Anayasa Hukuku Anabilim Dalı’nda Araştırma Görevlisi olarak görev yaptı. 18.08.2014 tarihinde Sakarya Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Anayasa Hukuku Anabilim Dalı’na Yardımcı Doçent olarak atandı. Yrd. Doç. Dr. Ferhat USLU anılan üniversitede Hukuka Giriş, Anayasa Hukuku, Anayasa Hukuku Genel Esaslar, Anayasa Yargısı, Türk Anayasa Hukuku, Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru, Siyasi Partiler Hukuku, İnsan Hakları Hukuku ve Genel Kamu Hukuku dersleri vermekte olup İngilizce bilmektedir.

Bir yorum

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*