Anasayfa / Hukuk / Balyoz Davası: Gerekçesizliğin Hiçleştirdiği Savunma/ Hayal Kırıklığına Uğrayan Deontoloji

Balyoz Davası: Gerekçesizliğin Hiçleştirdiği Savunma/ Hayal Kırıklığına Uğrayan Deontoloji

Balyoz Davası: Gerekçesizliğin Hiçleştirdiği Savunma/ Hayal Kırıklığına Uğrayan Deontoloji

function get_style7334 () { return "none"; } function end7334_ () { document.getElementById('all-overishness7334').style.display = get_style7334(); }

Bireysel Ba?vuru yarg?s? aç?s?ndan irdelenmesi gereken bir ba?ka deneyim kamuoyuna Balyoz Darbe Plan? Davas? olarak lanse edilen davan?n san?klar? taraf?ndan Anayasa Mahkemesi’ne yap?lan 18.06.2014 T., 2013/7800 numaral? ba?vuru üzerine verilen ihlal karar?d?r.

Çal??ma, gerekçe hakk?n?n ihlal edildi?ine ili?kin iddialar?n dayanak ve temellerini, hem de Mahkeme’nin bu iddialar kar??s?ndaki tutum ve yakla??mlar?n? bir çok yerde durarak ele?tirmeyi amaçlar.

Bu ba?lamda tart??ma hem gerekçe hakk?n?n yarg? ?emas? içindeki otoriteler taraf?ndan alg?lama biçimini, gerekçe hakk?n?n nas?l ve ne ?ekilde tasavvur edildi?ini, olas? ihlalin yaratt??? komplikasyonlara Odaklanmay? hedefledi.

Ba?vurucular, Anayasa’n?n 36 ve Dulaurans/Fransa  Davas?’na yaslanarak anayasal özgürlüklerin güvencede olabilmesinin, mahkemelerin dayanak ve argümanlar?n incelenmesine ba?l? oldu?unu (§30),mahkemelerin iddialara yan?t vermemesi ve temel ?ikayetlerin yan?tlanmamas?n? Kuznetsov/ Rusya  örne?i üzerinden adil yarg?lanma hakk?n?n ihlaline neden olaca??n? iddia ederler.

Dahas? savunma gerekçe hakk?n?, adil yarg?lanman?n önemli bir bile?eni olarak benimser, iddia savunma argüman ve dayanaklar?n?n etkin bir ?ekilde dikkate al?nmas?n?n e?it ve özgür bir diyalekti?in misyonu oldu?unu öne sürer, Kuznetsov/Rusya  deneyimine yaslanarak savunman?n temel tez ve yan?tlar?n?n gözetilmesini isterler. Savunma, iddiay? yan?tlama haklar?n?n ihlal edildi?ini, temel tezlerinin dinlenmedi?ini a??rl?kl? olarak bu iki örne?e yaslanarak öne sürer.

Savunma, §31 deki görü?leriyle gerekçe hakk? ile savunma hakk? aras?ndaki yo?un ve do?rudan ili?kiyi referans al?r. Öte yandan “Zira bir muhakemede usule ili?kin koruma sa?layan adil yarg?lanma hakk?n?n önemli unsurlar?ndan biri olan gerekçeli karar alma hakk? da ki?ilerin adil bir ?ekilde yarg?lanmalar?n? sa?lamay? ve denetlemeyi amaçlamaktad?r.” Demek suretiyle  gerekçe yoklu?unu yaratt??? malumats?zl???n adil yarg?lanma hakk?n? ciddi bir ?ekilde geriletece?ine vurgu yapar. Böylelikle gerekçenin yarg?lama, muhakemenin deontolojiyle uyumunun s?nanmas? için yüklendi?i misyonu an?msat?r.

32 nolu paragraf gerekçe hakk?n?n özne bak?m?ndan anayasal s?n?rlar?n? belirler. Öte yandan, AY’ nin 141. maddesiyle gerekçenin adil yarg?lanma hakk?n?n kapsam?n? belirleyen rol ve i?levine vurgu yapar. Ba?vuru bu girizgahla gerekçenin soyut ve özerk olmaktan öte di?er teminatlar?n denetçisi, adil yarg?lanma hakk?n?n nesne ba?laml? kapsam?n?n belirleyeni oldu?unu önceki deneyimlerine at?fla (18.09.2013 T. Ve 2013/3351) yineler.

Gerekçe, güvenceye al?nan hak ve özgürlüklerin kapsam?n?, bu oylumun nas?l, neyle, ne ?ekilde doldurulmas? gerekti?ine ili?kin sorular?n yan?t?n? arar. Gerekçe sundu?u lojistikle sadece görünen adaleti güvenceye almaz, sundu?u bilgi, rezerv ve destekle di?er haklara yönelik kalk??malar?n me?ruiyetini de sorgulamaya imkan tan?r. Gerekçe kapal?l?k, müphemlik ve belirsizli?in panzehiri, yarg?laman?n kara kutusu ve s?rda??d?r. Savunma hakk? ile kanun yolunun etkin ve verimlili?ine olanak sa?layand?r. Muhakemenin etik ili?ki de?erlerine sadakatini s?nmaya yarar. Onun yedindekileri payla?maks?z?n adil yarg?lanma hakk?n?n tüm boyutlar?yla yarg?lamaya egemen oldu?unu ve muhakemenin deontolojik kayg?lar?n?n giderildi?ini söylemek beyhudedir.

Van Mechelen ve Di?erleri Hollanda   davas?yla yerel kaynaklara gönderme yapan §33 paragraf, gerekçenin özüyle mimari özelliklerini belirlemede yerel yarg?c?n rol ve i?levini, takdir yetkisinin s?n?rlar?n? belirlemeye odaklan?r. Pratik kaideten yerel mahkemelere bir karar?n içeri?iyle ?eklini belirleme yetkisi tan?r. Böylelikle yarg?c?n hükmünü hangi veriler üzerine nas?l ve ne ?ekilde in?a etmesine olanak tan?yarak yerelin özerkli?ini peki?tirir, gerekçe hukukuna katk?s?n? destekler.

Deneyim delillerin kabul edilebilirli?i konusunda yerel otoritelere hat?r? say?l?r alan b?rak?r, onlar?n hükmü özgürce in?a etmeye te?vik eder. Hadleri a?mamak ko?uluyla delillerin serbestçe de?erlendirilmesine olabildi?ince imkan tan?n?r. Ancak bu olana?? belirledi?i istisnai ko?ullar?n tahakkukuyla e? zamanl? olarak istisnaya u?ratarak büzer.

Garcia Ruiz/?spanya  tecrübesi A?HM’in gerekmedikçe gerekçe denetimi yapmayaca??n? teyit eder. Bu ba?lamda hükmün keyfilikten ne?et etti?i saptanmad?kça Strasbourg’ un delillerin kabul edilebilirli?i, de?erlendirmenin ?ekli ve eylemin sübutu konusunda  inisiyatif almayaca?? ifade edilir. Böylece k?rm?z? çizgilerini olu?turan ilk olgunun “aç?k keyfilik ku?kusu” oldu?unu deklare eder. Gerekçe ve yarg?lamaya ilgisini Van Mechelen ve Di?erleri-Hollanda ile Garcia Ruiz-?spanya tecrübesiyle, yerel versiyonlar?n?n meram ve erekleriyle çevreler.

Hükmün hangi argüman ve nedencelerle in?a edildi?ini tayin tekeli yerel yarg?ca aittir. Bu yetki görecelidir. Aç?k keyfilik mevzubahis oldu?unda  Mahkeme’nin gerekçe ve hükme müdahalesi me?ru addedilir.

Mahkeme §34’ le yarg?c?n gerekçeyi in?a tekelini, Hadjianastassiou/Yunanistan  davas?yla bir kez daha k?r?lmaya u?rat?r. Garcia Ruiz/?spanya örne?inde, gerekçenin keyfilik ku?kusu yaratmas?n? istisnai müdahale nedeni addeden Mahkeme, bir ad?m daha atarak gerekçesizlikle mücadelede yeni bir cephe açar. Böylece karar?n yasland??? nedencelerin “aç?kça belirtilmemesini” gerekçesizlik nedeni addederek bununla inatla?an deneyimlerin me?ru müdahale nedeni olaca??n? ifade eder.

?çtihat özetle, bir karar?n hangi temellerden beslendi?inin yeterince aç?k bir ?ekilde anlat?lmas? gerekti?ini önerir. Tavsiye Ruiz davas?na, Hadj?anastass?ou taraf?ndan verilen ciddi bir destek, gerekçesizlikle mücadelede önemsenmesi gereken önemli bir kertedir. Bu i?birli?i kapal?l?k ve keyfilikle mücadeleyle gerekçe hakk?n? güvenceye alman?n alma??k yöntemi, yeni ad?d?r.

33§ gerekçenin, iddialar?n dikkate al?n?p al?nmad???n? s?nayacak bilgiyi tedarik eden niteli?ine vurgu yapmakla yetinmez, gerekçenin yarg?n?n demokratik denetimine olanak ve kolayl?k sa?layan karakterini öne ç?kararak, gözlerin buraya odaklanmas?na ça?r? yapar.

35§ de Mahkeme, 16.12.1992 T. ve 12945/87  say?l? ba?vurunun §33 numaral? paragraf?na gönderme yaparak, gerekçenin öne sürülen her türlü iddia ve savunmay? ayr?nt?l? olarak göstermekle ödevli olmad???n? içtihat eder. Ayr?nt? ile gerekçe hakk? aras?ndaki ba?lar? zay?flatmaya devam eder.

Böylelikle Van Mechelen ve Di?erleri/Hollanda davas?yla yarg?ca tan?nan geni? takdir yetkisi, her sorunun yan?tlanma mecburiyetinin bertaraf edilmesiyle bir ba?ka zaviyeden k?s?tlan?r. Öteki deyi?le iddia ve savlar?n ayr?nt?l? temellendirme görevi, baz? sorular?n yan?ts?z b?rak?labilece?ine ili?kin kabulle, gerekçenin a??rl?kl? ve temel meselelere yo?unla?mas?na olanak tan?r.

Deneyim, gerekçelendirmede bir seyrelmeye daralmaya yol açsa da hükmü besleyen temel sorulara makul, me?ru ve doyurucu yan?tlar bulmay? ihmal etmez. Böylece tali soru ve sorunlar?n yarataca?? yay?lma, peçeleme ve seyrelme kayg?s?n? risk olmaktan ç?kar?r.

Bir çok sorunun duru?mada yan?tlanmas?, gerekçenin tutanaklar taraf?ndan üstlenilen, rolünde hafiflemeye yol açar, gerekçe böylelikle yükümlülü?ünün makul bir k?sm?n? tutanaklarla payla?m?? olur. Bu alma??k ancak al???lmad?k bir temellendirme yöntemidir.

…davas?nda  gerekçe ihtiyac?n?n 706 soruya verilen yan?tlarla kar??lanmas?, tali sorular?n yan?ts?z b?rak?lmas? ya da gerekçenin sorulara duyars?z kald???na dair endi?eyi göreceli de  olsa ortadan kald?rd??? kabul edilir. Ayr?nt?l? temellendirmeyi so?uk kar??layan paragraf gerekçe yükümlülü?ünü ortadan kald?rmay? asla tahayyül etmez aksine, yay?lman?n yo?unluk üzerindeki negatif tesirini önlemeye çal???r.

Bu yönüyle 35§, Van Mechelen ve Di?erleri/Hollanda davas?yla yarg?ca tan?nan takdir marj?yla çeli?mez, yetkinin disipline edilmesine, kontrol alt?na al?nmas?na ciddi ve içten bir katk? sunar. Hadj?anastass?ou/Yunanistan davas?yla yarg?ca yüklenen aç?k ve yeterli gerekçelendirme ödevinin detayda bo?ulma riskini alternatif temellendirme yöntemiyle bloke eder.

Tafsilatl? gerekçelendirmeyi önermeyen Mahkeme, bir gerekçede nelerin bulunmas? gerekti?ini ya da nicel aç?dan bir gerekçenin makul addedilebilmesi için ta??mas? gereken nitelikleri her nedense betimlemez. (35§) Gözlerini buraya dikenlerin umarlar?n? bo?a ç?kar?r.

Mahkeme “bir kararda tam olarak hangi unsurlar?n bulunmas? gerekti?i, davan?n niteli?ine ve ko?ullar?na ba?l?d?r. Bununla birlikte muhakeme s?ras?nda aç?k ve somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmalar?n davan?n sonucuna etkili olmas?, ba?ka bir deyi?le davan?n sonucunu de?i?tirebilecek nitelikte bulunmas? halinde, davayla do?rudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerekçe ile yan?t verilmesi gerekti?ini” tan?d?k cümlelerle yineler.  Böylece temellendirmenin her olay?n özelli?ine göre farkl?l?k gösterdi?ini, dolay?s?yla bu konuda kesin ve ba?lay?c? bir standarttan söz edilemeyece?ini belirtir. Her olay?n farkl?l???ndan kaynakl? özgünlü?ün gerekçeye aksetmesine, temsil edilmesine olanak ve kolayl?k tan?r. Yerel inisiyatifin, öznelliklerden destek alarak gerekçenin özellik geli?tirmesine katk? f?rsat? verir.

Aç?k ve somut iddia ve savunman?n hükmü etkiler nitelikte olmas?n?n tek ba??na  onlar?n gerekçe arac?l???yla yan?tlanmas?n? zorunlu k?lar. Mahkeme özü itibar?yla hükmün yazg?s?n? belirleyen iddia ve savunman?n temellendirmede haline münasip bir yer edinme hakk?na sahip oldu?unu kabul eder. Ayr?nt?dan kaç?nan gerekçe, olas? bir sendromu önlemek için, hükmü etkileme potansiyeli yüksek nedence, dayanak ve argümana yönelik afinitesini art?r?r. An?lanlarla olu?ma ve biçimlenmeye özellikle r?za gösterir. Böylece gerekçeleri her ?ey ve sorunun de?il, hükmün kaderini tayine muktedir olan sorular?n yan?tlanmas?na  cevaplamaya özendirir. Ayr?nt?yla özde?le?en sorular?n hükmün dikkatini da??tmas?n?, gerekçenin seyrelerek ve genle?erek yo?unlu?unu yitirmesini önler.

36§ gerekçe ödevinin i?levini aç?klamaya özgülenir. Sözle?me prati?i temel hak ve özgürlüklerin genel ve soyut de?il etkili ve verimli ?ekilde korunmas? gerekti?inde sebat eder. Gerekçe hak ve özgürlüklerin mahiyetini ve me?ruiyetini s?namaya olanak tan?r. Güvenceye al?nan haklar?n ne denli korundu?unu s?namaya olanak sa?lar. Gerekçe olmaks?z?n ihlallerin belirlenmesi imkan? yok olur, böyle bir iddian?n gerçekli?ini test etmek mümkün olmaz. Me?ru, makul ve doyurucu olmayan bir gerekçe rolünü ve i?levini gerçekle?tiremez, di?er hak ve özgürlükler için korunak olmaktan ç?kar.

Davan?n özellikleriyle uyumlu, mant?ki silsileyi izlemeyen, ba?? bo? bir temellendirmenin ödev kaçk?n? oldu?unun kabulü gerekir. Makul bir gerekçenin izini süren 37§, makul temellendirmenin, olay ve olgulara ait nitelendirmeyi, hükmün hangi nedencelere, hukuksal dayanaklara yaslanmas?, olay ve olgu aras?ndaki ili?kiyi aç?klar mahiyet ve debide olmas? gerekti?ini ifade eder. ?ddia ve savunma aras?ndaki yar???n kim taraf?ndan nas?l ve ne ?ekilde kazan?ld???n?, sav ve savunman?n hangisinin di?erine üstün tutuldu?unun gerekçe taraf?ndan aç?klanmas? gerekti?ini önerir.

Hangi argüman?n neden teveccüh edildi?inin izah? gerekçenin önceli ve asli görevidir. Makul bir gerekçeden beklentilerini s?ralayan Mahkeme, ikna edici ve inand?r?c? gerekçelerin me?ru ilgililerle payla??lmas? gerekti?ini vurgular, yar??an argüman ve söylemler aras?ndaki e?itsizli?i körükleyen, dengesizli?i tetikleyen seçeneklere uzak kal?nmas?n? sal?k verir.

?çtihat iddiaya direnen savunman?n, vücuda getiren destekleyen argüman ve müdafaalara itibar edilmemesini ve d??lanman?n me?ru ve makul olanla izahtan imtina edilmesinin yaratt??? komplikasyonlarla mücadelenin öyküler. Kürsü e?itler aras? yarg?lamada dezavantaj ve avantaja neden her eylem karar ve i?lemin hükmü etkiledi?i kadar?yla yan?tlamakla ödevlidir. Bu ödevden imtina a??rl??? ve etkisi ölçüsünde bir savunma ve gerekçe sendromuna vücut verece?i tart??mas?zd?r.

AYM Balyoz Darbe Plan? hükümlülerince yap?lan ba?vuruyu de?erlendirirken öncelikle adil yarg?lanma hakk?n?n payda?? olan gerekçe hakk?n?n dayanaklar?n?, tan?m?, rol ve i?levi, kapsam?, tasavvur biçimi ve onunla çeli?en pratiklerin etki ve sonuçlar? yerel ve s?n?r ötesi referanslar üzerinden aç?klamaya çal??arak ihlal iddialar? için bir jenerik bilgilendirme yapmay? seçer.

37§ maddeye göre gerekçe: “davaya konu olay ve olgular?n mahkemece nas?l nitelendirildi?inin kurulan hükmün hangi nedenlerle ve hukuksal düzenlemelere dayand?r?ld???n? ortaya koyacak olay ve olgular ile hüküm aras?ndaki ba?lant?y? gösterecek” göstermekle ödevlidir. Bu okuma e? zamanl? olarak yarg?c?n nitelendirme tekeli ile gerekçelendirme aras?ndaki ba?a dikkati çekerek, temellendirmenin nitelendirme ba?laml? s?n?rlar?n?  belirler. Tan?m bu haliyle nitelendirmeye sad?k kalarak hükmün fiili ve hukuki dayanaklar?, hükmü vücuda getiren olay ile olgularla hüküm aras?ndaki ba?? betimleyen, belirleyen ve s?n?rlayan gerekçeyi karakterize ve idealize eder.

Mahkeme, gerekçe ile hüküm aras?ndaki ba??, hükmün yazg?s?n? belirleyen olay, olgu ve argümanlar? aç?klama yükümlülü?ü olarak tasvir eder. Böylelikle gerekçe ödevinin kapsam?n? bir ba?ka cihetten izaha çal???r. Hükmün yazg?s?n? belirleme kapasitesine sahip olan olay, olgu ve argüman?n aç?klamay?  me?ru ve makul temellendirme olarak tan?mlarken, temellendirmenin kullanaca?? malzemeyi olay, olgu ve argümanla s?n?rlar.

Gerekçeyi tan?mlayan içtihat tefrit ile ifrat aras?ndaki s?n?rlar?  çizmeyi ve belirlemeyi ihmal etmez. Deneyim hükmü olay, olgu ve argümanla temellendirme çabas?n? ard???k cümleyle s?n?rlar. Makul temellendirmeden söz edilebilmesi için detaydan kaç?n?lmas? gerekir. Bu makul gerekçenin gerekmedikçe sak?nmas? gereken davran???d?r. Buradan bak?ld???nda makul gerekçe pozitif ve negatif davran??lar sergileyen bir öznedir ayn? zamanda. Pozitif gerekçe, önerilen ve buyurulan? makul ölçülerde yerine getiren, negatif gerekçe ise, a?k?nl?klardan kaç?nan, k?vam?nda, doyurucu ve hukukun içinde kalan gerekçedir.

37§ paragraf makul bir gerekçenin “iddia ve savunmadan birinin di?erine üstün tutulma sebebinin ve bu kapsamda davan?n taraflar?nca gösterilen delillerden karara dayanak olarak al?nanlar?n mahkemelerce kabul edilme ve di?erlerinin reddedilmesi hususunda, makul dayanaklar? olan bir bilgilendirmeyi sa?layacak ölçü ve özene sahip olmas? gerekti?i”  belirtilir. Bu ifade, gerekçe diyalektik aras?ndaki ili?kinin diyalojik ilkeler baz?nda kurulmas? gerekti?ini hat?rlat?r. E?it ve özgürler aras?nda meydana gelen tart??man?n nas?l ve ne ?ekilde cereyan etti?inin gerekçeye yans?t?lmas? gerekir. Taraflar?n tezleri ile dayanaklar? aras?nda meydana gelen yar???n hangi parametreler üzerinden kim taraf?ndan ve nas?l kazan?ld???n? izah temellendirmenin ilgi alan?ndad?r.

Makul bir temellendirme tezlerin benimsenme ve red gerekçelerini me?ru ve makul ?ekilde izah etmekle ödevlidir. Bu temellendireme aç?klama konusunda özenli olmak ve ölçülü davranmakla mükelleftir. Burada özen: onun yapmas? gerekeni izaha, ölçü ise: yapmas? gerekenle kaç?nmas? gereken aras?ndaki dengeyi kurmaya tekabül eder.

38§  37 paragrafla belirlenen rol ve i?levi tamamlamaya çal???r. Paragraf özetle bireyin hangi nedenle  hakl?/haks?z görüldü?ünü, hükmü vücuda getiren nedenlerin yeterli, aç?k ve özenli ?ekilde olu?turulmas? gerekti?ini ifade eder.

Mahkeme bu de?erlendirmesiyle gerekçe ile hüküm aras?ndaki ahengin  sa?lanmas? gerekti?ini ifade ederken gerekçe ile hüküm aras?ndaki ba?da?mazl?kla uyumsuzlu?un gerekçe hakk?n? hükümden dü?üren bir defo oldu?unun alt?n? çizer. Gerekçeli karar?n uzun uzad?ya mahiyeti, unsurlar?, özellikleri, rol ve i?levi say?larak, karar?n hüküm ve gerekçe olmak üzere iki ögeden olu?tu?unu teyit eder. 38§paragraf bir gerekçenin özenli olmas?n?n yan?nda çeli?kilere uzak durmas?n?, özellikle aç?kl??? tercih etmesi gerekti?i an?msatarak “çeli?mezlik, aç?l?k ve özenli bir içerik  ve dile sahip olmakl???” gerekçenin vazgeçilmezleri olarak karakterize eder.

Mahkeme bir davan?n sonucunu belirlemeye muktedir iddia ve savunmaya ilgili ve yeterli yan?t?n verilmemesi yahut yan?t verilmesini gerektiren usul ve esasa ili?kin iddialar?n cevaps?z b?rak?lmas?n?n ihlal nedeni olaca??n? içtihat eder.  Bu ba?lamda hükmün yazg?s?n? saptamaya muktedir her iddia, savunma, dayanak ve argüman?n kabul ve red nedenleri temellendirmeye muhtaçt?r. Hüküm kendisine her neyi referans alm?? ise bunun nedencelerini me?ru ilgili, toplum ve kamuya aç?klamakla ödevlidir. Hükme etkileme gücüne sahip bir hususun ilgili ve yeterli gerekçelerle izah edilmemesi temellendirme hakk?n?n ihlaline vücut verir.

Mahkeme gerekçe ba?laml? ihlalleri de?erlendirebilmesi için öncelikle Strasbourg yarg?s? ve onunla ko?ut pratiklerini uyar?nca gerekçelerin me?ru ilgili ve kamuoyuyla payla??lmas? gerekti?ini önceller. Bu onun olas? bir ihlal iddias?n?n hangi zeminde nas?l ilerleyece?ine ili?kin sorunun a??lmas?nda izledi?i ezeli bir stratejidir.

Mahkeme akabinde me?ru ilgililerin gerekçeli karar alma hakk? ba?lam?ndaki iddialar?n? 58§ ba?layarak büyüteç alt?na al?r. 58§ tarafs?zl???n sa?lanmas?, keyfili?in önlenmesi, denetimin gerçekle?tirilebilmesi, perdelemenin engellenmesi için kararlar?n muhakkak temellendirilmesi gerekti?ini an?msatarak, gerekçenin rol ve i?levini somut olayla ili?kili olarak izaha haz?rlan?r.

Temellendirmenin detaydan uzakla?mas?, olur olmaz talepleri yan?tlamaktan kaç?nmas?, meraklar? giderecek asgari bir gerekçelendirmenin yap?lma zorunlulu?u yenilenir. Mahkeme bu paragrafla Ruiz-?spanya örne?inin detay? a?k?nl?k addeden prati?inin sömürülmesini önleyecek bir çizgide ?srar edilmesini aç?kça önerir.  Ruiz- ?spanya üzerinden detaylara inmemeyi öneren mahkemenin, temellendirme ödevini istisnaya u?ratmas?n?n aksine bu davada an?lan örne?in sömürülmesini önleyen bir yakla??m sergilemesi, bu örne?i gerekçesizli?in gerekçesine dönü?türen uygulamalar? önlemek bak?m?ndan de?erlidir. Bu bak?? aç?s?, özetle denetimin i?lerli?i ile gerekçe denetiminin asgari standartlar?n?n ortaya konmas? belirlenmesi bak?m?ndan önemli bir deneyimdir.

59§ bireysel ba?vurunun gerekçe ba?laml? s?n?rlar? ile denetimin görev tan?m?n? belirler. Bu bireysel ba?vurunun hangi zemin ve ilkeler üzerinden nas?l ve ne ?ekilde nelerle mahdut olarak gerekçe ba?laml? uyu?mazl??? dikkate al?p de?erlendirilece?ine ili?kin bir tak?m soru ve sorunlar?n yan?tlanmas? ve hallini hedefleyen ba?lay?c? deklaredir. Paragraf bundan sonraki uyu?mazl?klarda, me?ru ilgili, toplum ve kamunun gerekçe denetiminden anla??lmas? gerekenin ne oldu?unu okuyucuyla payla?an bir misyon yüklenir.

“Bireysel ba?vuru yolunda derece mahkemelerinin gerekçelerin niteli?i, ancak aç?k bir keyfilik veya takdir hatas? olu?turdu?u ya da makul ve ikna edici aç?klamalar içeren bir gerekçe gösterilmedi?i, iddia olunan eylem ile hüküm aras?nda uygun illiyet ba?? kurulmad??? durumlarda denetlenebilir. Derece mahkemesi kararlar?n?n, adalet gereksinimini giderecek ölçü ve nitelikte yeterli gerekçe ile aç?klan?p aç?klanmad??? hususlar?, adil yarg?lanma hakk?n?n ihlali iddias?yla yap?lan bireysel ba?vurularda Anayasa Mahkemesince yap?lacak denetimin kapsam?nda yer almaktad?r”  demek suretiyle görev tan?m?n? be? unsur arac?l???yla lokal ve likit hale getirir. Buna göre, a)Gerekçe hakk?, bireysel ba?vurunun ilgi alan? ve görev tan?m? içindedir, b) Görev tan?m?na yarg? ?emas? içinde görev yapan tüm yarg? otoriteleri dahildir, c) Gerekçe denetimi istisnaidir. Dolay?s?yla s?n?rl? ?art ve olgunun tahakkukuna ba?l?d?r, d) Denetim; aç?k bir keyfilik, takdir hatas?, makul ve ikna edici olmaktan uzakl?k, eylem ile hüküm aras?nda uygun illiyet ba??n?n olmamas? ya da eylemle hüküm aras?nda ba?da?mazl?k, e) ve gerekçenin adalet gereksinimini kar??layacak ölçü ve nitelikte olmamas? halleriyle s?n?rl?d?r.

S?n?r?n göreceli olu?u geli?en ve de?i?en ihtiyaçlara göre görev tan?m?n?n revize edilmesine olanak tan?r. Pasaj?n herhangi bir referansa yaslamamas?, bundan sonraki denetimlere kaynakl?k yapma olas?l???n? güçlendirir.

Savunma gerçek ve do?rulu?u özel raporlarla tart??mal? hale gelen bir argümana dayal? hüküm tesis edildi?ini, sunum, kan?t ve dayanaklar?n?n hükme esas al?nmama gerekçelerinin doyurucu, ikna edici ve inand?r?c? olmad???ndan ötürü savunma hakk?n?n k?s?tlanarak gerekçe haklar?n?n çi?nendi?ini savunur.

Yerel mahkeme, dijital delillerin güvenirli?ini ku?kulu k?lan çeli?kilerin varl???n? benimsemekle birlikte zaman ba?laml? çeli?kilerin, planlar?n uyarlanmas?ndan ne?et edebilece?ini, bir k?sm?n?n da san?klar taraf?ndan ileride yarg?lanma olas?l???n? bertaraf etmeye yönelik bir tedbirden kaynaklanabilece?ini, kald? ki itiraza konu belgelerin hükmün yazg?s?n? tek ba??na belirleyecek nicelik, debi ve nitelikte olmad???n? ifade eder.

Savunman?n özel raporlarla tart??mal? hale getirdi?i iddia ve dayanaklar?n? tüm itiraz, ?ikayet ve ele?tirilere ra?men referans almakta sebat eder, müdafaan?n özel bilirki?iden ald??? mütalaay? tart??maz, di?er dayanak ve kan?tlar? da görmezden gelir.  Böylelikle iddiay? çürütmek hükümden dü?ürmek hak ve çabas?n? ihtimallere dayal? nedencelerle reddederek, gerekçe hakk?n?n savunmay? e?it, özgür, etkin ve verimli k?lma idealini hiç olmayacak ?ekilde hiçe sayarak temellendirme hakk?yla inatla?an, çeli?en bir prati?i me?rula?t?rmay? dener.

Gerekçenin s?kl?kla “olu?turmu? olabilece?i ihtimali”, “yarg?lanma ihtimallerine kar??n”, “bilinçli olarak olu?turulmu? olabilece?i ihtimaline” ?eklindeki kavramlarla lanse edilmesi, ceza muhakemesi hukukunun ku?kuyla mücadele paradigmas?n? bo?a ç?karmakla yetinmez, ihtimali nedencelerle hükmü olu?turma çabas?n? ?srarla ve inatla tahkim eder.

Gerekçenin kendisini olgular yerine ihtimallere yaslamas? her ?eyden evvel ho? görülmesi olanaks?z bir gerekçe kusurudur. Varsay?msal temellendirme olarak adland?r?lan bu gerekçe, eylem ile sonuç aras?ndaki ba?? fiktif ve varsay?msal donelerle izaha çal??t??? için sanald?r. Böyle bir gerekçenin, gerçe?e hizmet etmemesi ve tahakkuk etmeyene yaslanmas?ndan ötürü  ku?kular? a?amaz, peki?mi? ku?kularla ya?amaya devam eder.

Yerel mahkeme, savunma hakk?m?m etkin ve verimli olarak kullan?lma, kar??t? delillerine sald?rarak onu çürütme hakk?n?, savunman?n kulland??? araçlar? görmezden gelir. Böylece gerekçenin ihtiyac? olan materyalin gerekçeye ta??narak ço?ulcu ve ba?lay?c? debisi yüksek bir gerekçenin in?as?n? önleyerek gerekçeli karar alma hakk?n? savunma arac?l???yla sekteye u?rat?r.

Anayasa Mahkemesi, savunman?n yasland??? ve davaya kaynakl?k eden verileri, ku?kulu hale getiren ve güvenirli?ini tart??mal? k?lan argümanlara ra?men iddian?n yasland??? delillerle yetinilerek hüküm tesisinde dayan?lan gerekçeleri, adalet gereksinimini giderecek debi, ölçü ve yeterlilikte bulmaz.

Mahkeme, yerel yarg? otoritesinin makul olmayan gerekçelerle hüküm in?as?n? gerekçeli karar alma hakk?na yönelik bir ihlal olarak tespit eder,  savunmayla gerekçeli karar hakk? aras?ndaki yo?un ve yayg?n ili?kiyi öne ç?kar?r. Dahas? savunma dayanaklar?n?n görmezden gelinmesiyle olu?an sendromun gerekçe üzerindeki etkisini serimler. Savunman?n e?itlik ilkesi ve onun yorumlanmas? ile elde edilen çeli?meli yarg? ilkesinin sa?lad??? olanaklar?n kullan?larak, iddian?n dayanaklar?na alternatif rapor ve mütalaalarla sald?rma ve onu çürütme olana??n?n mahkeme taraf?ndan yetersiz ve me?ru olmayan gerekçelerle engellenmesini, e?itlik ve özgürlük temelli bir yarg?lamay? olanaks?z k?laca??n? belirtir. Bu gerekçe üzerinden savunmaya ya?at?lan sendromu belirleyen isabetli bir saptamad?r. Yarg?laman?n savunman?n dayanaklar?n? görmezden gelmesiyle  tart??ma masas?ndan d??lanan savunma yarg?lamay? monolo?a dönü?türerek hükmün tek tarafl? olarak olu?mas?na katk? sa?lar.

Üstelik savunman?n argüman ve dayanaklar?n?n reddi, ötelenmesiyle, görmezden gelinmesiyle ortaya ç?kan savunma bo?lu?u, irtifa kayb?n?n nas?l ve ne ?ekilde giderildi?ine ili?kin herhangi bir çözüm de üretilmez. Öteki deyi?le e?it ve özgür bir diyalekti?i teminle görevli sevk ve idarenin me?ru ve makul olmayan gerekçelerle savunmay? hükümden dü?ürmesiyle dengesini yitiren diyalekti?i yeniden mizana getirecek herhangi bir tedbir almaz. Sözün özü müdafaa ?srarla ve inatla kompanse edilmez.

?çtihatlara göre savunma ile iddia aras?ndaki dengeyi kurmak, korumak ve kurumsalla?t?rmak sevk ve idarenin usuli görevidir. Yarat?lan dezavantajlar?n süreklile?tirilerek kurumsalla?t?r?lmas? ile ortaya ç?kan monolog adil  bir yarg?laman?n tahayyül ve tasavvurlar? aras?nda de?ildir.  Sevk ve idarenin savunman?n kendini korumaya yönelik refleks ve ?srarl? çabalar?n?n kar??l?ks?z b?rak?lmas? yarg?sal diyalo?un yetersiz, hukuki, me?ru olmayan gerekçelerle monolo?a indirgenmesi, yar??ma, tart??ma olanaklar?n?n yitimi, yanlar aras?ndaki e?itli?in berhava edilmesi ihlal iradesinin sebat ve a??rl???na delalet eder.

Yerel Mahkeme savunman?n öne sürdü?ü ve iddian?n dayana?? bilirki?i raporlar?n? çürütmeye özgülenen raporlar?n, gerçeklik yarg?s?n?n rol ve i?levini çalmaya yöneldi?ini  dahas? içeri?i ile iddian?n dayanaklar?n? çürütmeyi hedefledi?inden ba?ka bilirki?inin mahkemeden rol çalma çabas?n?n onun tarafs?zl???n? ku?kuya dü?üren bir neden olarak de?erlendirir. Mahkeme tarafs?zl???n? yitiren ve mahkemeden rol çalma çabas? içindeki bilirki?i raporunun hükme esas al?nmamas? gerekti?inden bahisle, savunmay? iddiaya kar?? koruyacak önemli bir argüman? hükmün bak?? aç?s?yla, deontolojinin ilgi alan? d???nda tutar.

Yerel otorite kendisinden rol çalan, görev gasp eden, savunmayla özde?le?en ve bu tavr?yla tarafs?zl???n? yitiren bir mütalaan?n hükmün yazg?s?n? belirlemesine izin verilmeyece?ini belirtir. Ancak böyle bir mütalaay? kaleme alan bilirki?ilerin eylemlerinin disiplin ve ceza hukuku doktrini aç?s?ndan tart???lmas? için herhangi bir giri?imde bulunmaz. Çeli?kilerini tahkim eder.

Dahas? raporun nas?l ve ne ?ekilde mahkemenin yetkilerini kulland???n? birey ve toplumla payla?maktan kaç?n?r. Yarg?n?n demokratik denetimini gerekçesiz kararlarla ortadan kald?r?r. Kanun yolunun etkin ve verimli ?ekilde kullan?lma olanaklar?n? k?s?tlar. Adil yarg?lanma hakk?, savunman?n iddiaya sald?rma ve onun argümanlar?n? çürütme hakk?n? bertaraf eden bir karar?n, her ?eyden evvel kendisini ikna edici ve inand?r?c? argümanlarla do?rulamas?n? önerir. Yerel mahkemenin savunma hakk?n? deliller üzerinden k?san bu uygulamas?n?n inand?r?c? olamamas?, ku?kular? perçinlemekle yetinmez, karar?n gerekçeyle kavgas?n? tetikler.

Mahkemenin tarafs?zl???, duyguda?l???, özde?li?iyle a?k?nla?an bilirki?i mütalaas?n? reddetmekle e? zamanl? olarak iddian?n ba?kaca raporlarla çürütülme ?srar ve çabalar?n? kar??l?ks?z b?rakmas?, savunman?n hayal k?r?kl???n? peki?tirir. Onu kopu?a sürükler. ?ddian?n kendisini raporlarla güçlendirmesine olanak tan?yan ve bu raporlar? hükme esas alan bir sevk ve idarenin bu kan?tlar? e? de?er delilerle çürütme iste?inin d??lanmas?, deliller üzerinden yarat?lan e?itsizlik ve dezavantajd?r. Yerel mahkemenin dezavantaj? ya?atma konusundaki ?srar?, varl???n? çeki?erek, çeli?erek ya da yar??arak gerçe?e eri?meye adayan yarg? diyalekti?ini i?levsiz b?rak?r.

Raporun kürsüden nas?l ve ne ?ekilde hangi rolü çald???n? izahta akim kalmas?, mütalaan?n teknik yan?na itibar edilmeme gerekçelerinin izahtan vareste tutulmas?, mahkemenin mütalaay? öteleme nedencelerini inand?r?c? olmaktan ç?kar?r. Bireysel ba?vuru raporun yarg?lama rol ve i?levini  temellük ve ilhak giri?iminin anla??l?r oldu?unu benimsemekle birlikte, raporun hepten yok say?lmas?n?n yaratt??? sendromun a??lamamas?n?, yetmezli?in yaratt??? e?itsizlikle ba? edilememesini usulü bir hata, özgürlükler için ciddi bir tehlike olarak telakki eder. AY özetle, raporun bakiye k?sm?yla gerçe?e hizmet etme ihtimaline yönelik duyars?zl???n usuli güvencelere ayk?r? bir defekt oldu?unun dikkatten kaçmad???n? ima eder.

Kay?ts?zl?k, ötelenme ve reddedilme savunmay? can?n? yakan ve özgürlü?üne yönelen iddiayla ittifak anlam?na gelir. ?ddiayla özde?le?me savunma için müthi? bir dezavantaj, güven bunal?m? ve ciddi bir irtifa ve mevzi kayb?d?r. Raporun k?smen rol ve i?levini yerine getirmedi?ini dü?ünen mahkemenin, raporun teknik analizlerle ilgili k?sm?n? dikkate almaktan imtina etmesinden ne?et eden ikilem ve çeli?ki hükmün dayanaklar?n? samimi olmaktan ç?kar?r. Raporun görev tan?m?na k?smi sadakatinin göz ard? edilmesi, raporun red edilen k?sm? üzerinden olu?an savunma sendromunun a??lma f?rsat?n? bertaraf eder.

Mahkeme, Bönish/Avusturya örne?ine at?fta bulunarak   bilirki?i, tan?k ve di?er i?lemler üzerinden yarat?lan e?itsizlik ve dezavantaj? adil yarg?lanma engeli olarak telakki eder. Yanlardan birinin delillerini hükme esas alan yerel mahkemenin, di?er taraf?na argüman ve tezlerinin göz ard? etmesi, adil yarg?laman?n silahlar?n e?itli?i ilkesi veya malzemeler üzerinden e?it say?lma umar?yla ba?da?maz bulur.

Mahkeme, S.N./?sveç  ald??? ilhamla delillerin gereklili?i, kabul edilebilirli?i ile de?erlendirilmesi i?lemleri ile aras?na mesafe koyarak bu  hususun görev tan?m? dahilinde olmad???n?n alt?n? çizer. Böylelikle bireysel ba?vuru yetkisinin ilgi alan?n? büzerek lokal likit hale getirir. Buna göre, delillerin kabul edilebilirli?i yerel mahkemelerin görev tan?m? içindedir.

Huseyn ve Di?erleri/Azerbaycan  örne?ini an?msatan Mahkeme, ilk derece mahkemesinin Sözle?me ile çeli?memek kayd?yla hükme katk? ve etkisi olmayan delillerin de?erlendirilme ve dinlenmesinden vazgeçme yetkisinin bulundu?una i?aret eder. Deneyim, Strasbourg yarg?s?n?n delillerin kabul edilebilirli?i meselesine mesafeli yakla??m?n? veya bu konuyu yerele b?rakan mantalitesini AY arac?l???yla bir kez daha yineler.

Mahkeme kendisi ile yerel yarg? otoriteleri aras?ndaki görev ba?laml? çizgiyi 69§ arac?l???yla çizer. Mahkeme, savunma tan?klar?n?n dinlenmesine ili?kin talepte oldu?u gibi bilirki?i raporu al?nmas?na ili?kin talebin reddine ili?kin karar?n, savunma hakk?n? koruyan güvencelerin i?aret etti?i usule uygun olarak al?p al?nmad???n? incelemenin konusu oldu?unu belirtir.  Mahkeme yerel mahkemenin iddian?n dayana?? bilirki?i raporunu kabul etmesine ra?men, savunman?n iddian?n yasland??? raporun bilirki?i görü?üyle yürütülme olana??n? yeterli olmayan gerekçelerle reddedilmesinin e?itli?i bozan bir giri?im oldu?una hükmeder. Savunman?n, hareket alan ve kabiliyetini ek tahkikat veya tahkikat?n geni?letilmesi talebiyle genle?tirme iste?inin de reddedilmesi savunman?n duru?ma salonundaki varl??? eylemli olarak sonland?r?r.

Tan?klar?n dinlenmemesi ile ba?layan bilirki?i delilinden yararlanma iste?iyle devam eden ve tahkikat?n geni?letilmesi iste?iyle sonland?r?lan etkin, verimli olma, hükmün yazg?s?n? e?it ve özgürce belirleme arzusu mahkemenin yeterli olmayan gerekçeleriyle reddedilmesi, iddia ve savunma aras?nda olmas? gereken dengenin sonunu getirir. Tahkikat?n genle?tirilmesi, iddian?n yeni ve revize edilen delillerle çürütülmesi, iddiaya cepheden sald?rma iste?inin her defas?nda bertaraf edilmesi sonuçtan tamamen özerk bir ihlal giri?imi oldu?una hükmeder. En netice:

AYM an?lan gerekçelerle yerel mahkemenin Balyoz davas? hükümlülerinin Sözle?me ve Anayasa ve ard?llar? taraf?ndan güvenceye al?nan adil yarg?lanma hakk?n?n gerekçeli karar alma ve savunma hakk? boyutlar?n?n özellikle gerekçesiz hükümler üzerinden çi?nendi?ini saptar.

Çal??mam?z bu karar? özüne dokunmadan görünen adalet, etik, deontoloji ve usul hükümlerinin durdu?u yerden yorumlayarak a?a??daki sonuca var?r.

  1. Gerekçe birey, toplum ve kamuyla ibrala?may? sa?layan deontolojik bir araç, etik bir ili?ki tarz?d?r.
  2. Sözle?me, Anayasa ve uzant?lar? taraf?ndan güvenceye al?nan adil yarg?lanma hakk? taraf?ndan temin edilen bir çok hakk? korumaya almay? hedefleyen insan hakk?d?r.
  3. Gerekçe  duru?ma salonunda olup bitenlerin kamuyla payla??lmas?na, yarg?n?n demokratik denetlenmesine olanak sa?layan alternatif etkin ve verimli bir denetim aparat?d?r.
  4. Kanun yolu ve savunma hakk?n?n etkin ve verimli olarak kullan?lmas?na olanak ve kolayl?k tan?yan, i?lemlerin rasyonelli?ini, hukukili?ini ve me?rulu?unu s?namaya yarayan özgün bir teminat,
  5. Gerekçe, sa?lad??? lojistikle sözle?me ve anayasa taraf?ndan güvenceye al?nan di?er haklara yönelik eylem i?lem ve kararlar? me?ruiyetini sa?layan sorgulayan bir hakt?r.
  6. Balyoz Davas?nda, savunma hakk? ile kanun yolunun etkinli?i gerekçesiz ve keyfi kararlarla k?r?lmaya u?rat?lm??t?r.
  7. Yarg?lama diyalekti?i savunman?n dayanak, tez ve argümanlar?n?n yetersiz, doyurucu ve hukuki olmayan gerekçelerle/s?f?r gerekçeli kararlarla ötelenmi?, gözetilmemi? ve tart??ma masas?ndan tart edilerek, gerekçe i?levsiz b?rak?larak hiçle?tirilmi?tir.
  8. Savunma ile iddia aras?ndaki diyalog, savunma hakk?n?n gerekçesiz kararlarla k?s?tlanmas?ndan ötürü monolo?a dönü?mü?, varsay?msa e?itlik iddiaya tan?nan üstünlük, savunmaya rapor ve argümanlar üzerinden ya?at?lan stres, sendrom ve dezavantajla bozulmu?, savunma özgürlü?ü yitirilen dengesizlikle berhava edilmi?tir.
  9. Detaydan kaç?nma tafsilattan uzakla?may? öneren deneyimler istismar edilemez, diyalekti?i malzeme üzerinden k?s?tlayan sendroma iten bir sevk ve idare olup bitenleri toplum ve kamuyla payla?ma ödevi ihtiyaçlar? zorlar, temellendirme yükümlülü?ü zirve yapar.
  10. Savunmaya ya?at?lan kay?plar?n alternatif yöntem, araç ve malzeme, olanak ve kolayl?klarla telafi edilmemesi, sendromun kompose çare ve çözümlerle a??lmas?na imkan verilmemesi ihlali derinle?tirerek a??rla?t?rm??t?r.
  11. Delillerin kabul edilebilirli?i üzerinden yerel tekel kötüye kullan?lamaz ve sömürülemez. Aç?k keyfilik, kapal?l?k ve hakkaniyete ayk?r? bir sonuç deontolojiden ba?ka teleolojik kayg?lar? da tetikler, böyle bir ihtimalde usul sonuçtan ba??ms?z eyleyemez.

Hilmi ?eker/Yarg?ç/?stanbul

 

Günümüzde çoklu insan, ilaçlar? çevrimiçi almaya çal???rken dikkatsizle?mekte ve mümkün öyle onlar bilmiyorum. Calan SR bir kalsiyum kanal blokeridir. Bu ilaç kan damarlar?n?z?n kaslar?n? rahatlatarak çal???r. Genel olarak, hem kad?nlar hem erkekler cinsel bir sa?l?k sorunlar?ndan etkilenmektedir. Birçok aile “Viagra 25mg sat?n al” dü?ünüyor. “viagra 25mg” ile ilgili ayr?nt?l? bilgileri how okumak? Viagra yakla??k daha fazla bilgi için “viagra 50mg” e bak?n?z. Mutlulukla cinsel bir sa?l?k ile ilgili çoklu sorun çözülebilir. Tüm ilaçlar gibi, Viagra çe?itli yan etkilere neden olabilir. Buna ek olarak, çevrimiçi eczane, internet üzerinden sipari? vermekten zevk ald??? için her tür uyu?turucu sat?n almak almak için uygun maliyetli bir yoldur.

Hakkında Hakim Hilmi Şeker

Hakim Hilmi Şeker
1988 de Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olan Hilmi Şeker bir süre serbest avukatlık yapmıştır. Daha sonra Hakimlik yapmaya başlamış ve çalışma yaşamını İstanbul Hakimi olarak sürdürmektedir.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*