Anasayfa / Hukuk / 7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (3)

7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (3)

7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (3)

7 Haziran 2015 Genel Seçimleri ile ilgili bundan önce, 28 Ocak 2015 tarihli “İçimizdeki Yunanistanlılar” başlıklı, (http://webunya.com/icimizdeki-yunanistanlilar), 16 Mayıs 2015 tarihli “7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (1)” başlıklı, (http://webunya.com/7-haziran-2015-genel-secimleri-uzerine) ve 26 Mayıs 2015 tarihli “7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (2)” başlıklı, (http://webunya.com/7-haziran-2015-genel-secimleri-uzerine-2) yazı olmak üzere 3 yazı yazmıştım. Bu yazıyla anılan tarihli seçimlere ilişkin dördüncü ve son yazımı yazıyorum.

Konuyla ilgili bir önceki yazımı “…28 Ocak 2015 tarihli ve “İçimizdeki Yunanistan’lılar” (http://webunya.com/icimizdeki-yunanistanlilar ) başlıklı yazıda da belirttiğim gibi 7 Haziran 2015 seçimlerinde AK Parti’nin tek başına iktidar olacağı tereddütsüz ve tartışmasızdır. Esasen bu durumu muhalefet partileri ve partisiz muhalefet de kabullenmiştir. Bundan dolayı gayretlerini mümkün oldukça AK Parti oylarını ve tabii ki AK Parti’nin milletvekili sayısını azaltma yönünde faaliyetlere yoğunlaştırmışlardır. Bu konuda ne denli başarılı oldukları 7 Haziran günü saat 22.00 gibi anlaşılmış olacaktır. Ayrıca 12 Haziran 2011 seçimleriyle karşılaştırıldığında ne CHP’nin ne de MHP’nin oy oranında kayda değer bir artış (hatta herhangi bir artış) olacağı düşünülmemektedir. Tam tersi belirli bir miktar düşme bile söz konusu olabilir. Diğer taraftan AK Parti, CHP ve MHP’nin kaç adet milletvekili elde edecekleri doğrudan HDP’nin barajı geçip geçemeyeceği ile ilgilidir…” ifadeleriyle bitirmiştim. Bu yazımda kısaca HDP’nin yüzde onluk seçim barajını aşıp aşamayacağı üzerinde duracağım.

Esasında son derece dar ve kısır bir seçmen kitlesine (kürt-sol-milliyetçi (sol ile milliyetçiliğin aynı partide nasıl birleştiği sorusunun cevabından herhalde hacimli bir doktora tezi olurdu)) hitap etmesi nedeniyle, HDP’nin barajı geçemeyeceği tartışması dünyanın en komik tartışmalarından birisi olmaya adaydır. Ne var ki kimi etkenler anılan tartışmayı son günlerin en anlamlı ve ciddi tartışması yaptıktan başka ayrıca aynı etkenler HDP’yi seçimin en kilit partisi haline getirmiştir. Anılan etkenler şöyle sıralanabilir:

  • Hükûmet sistemi

Bilindiği gibi ülkemizde uygulanan hükûmet sistemi büyük ölçüde parlamenter hükûmet sistemi özelliklerine sahiptir. Bu hükûmet sistemi diğer bazı etkenlerin birleşmesiyle (seçim barajı, seçim sistemi vs.) koalisyon hükûmetlerine son derece yatkın bir yapıdadır. Dolayısıyla parlamenter hükûmet sistemi sadece bu yönüyle, koalisyon hükûmetlerine kesin olarak kapalı olan başkanlık hükûmeti sistemine göre iç-dış operasyonlara son derece açıktır. Eş deyişle iç-dış unsurların ellerine kalem kâğıt alarak (esasında bu konuda çok gelişmiş bilgisayarlarda son derece karmaşık programlardan yardım alındığının farkındayım) uzun hesaplamalar yaparak hükûmetin hangi parti ya da partilerce oluşturulabileceğine ilişkin planların yapılmasına son derece uygundur parlamenter hükûmet sistemi.

  • Seçim sistemi

Ülkemizde uygulanan seçim sistemi tek turlu nispi temsil çoğunluk sistemi özelliklerini taşımaktadır. Tek turlu oluşu ikinci turda muhtemel ittifakları önlemektedir. Diğer unsurlar siyasi ise siyasi partilere seçimde aldıkları oy oranlarıyla hiç de mütenasip olmayan oranlarda temsil olanağı vermektedir. Yani oyların çoğunu alan milletvekillerinin pek çoğunu alabilir.

  • Seçim barajı

Bilindiği gibi ülkemizde uzun yıllardır genel seçimlerde yüzde 10 seçim barajı uygulanmaktadır. Bu demektedir ki, bir seçimde ülkede kullanılan geçerli oyların yüzde onunu alamayan bir siyasi partinin adayları hiçbir şekilde seçilememektedir. Bu durumdan (bir kısım etkenler değişik roller oynayabilir ancak) en fazla oyu alan siyasi parti büyük ölçüde yararlanır. Yani bu durum anılan nitelikteki siyasi partinin, barajı geçemeyen siyasi partinin (eğer barajı geçseydi) çıkartacağı milletvekili sayısından büyük pay almasına neden olur. Ancak bu yan etki bağımsız milletvekilleri yardımıyla kısmen de olsa giderilebilir.

Şimdi işin teorik kısmına ara verelim ve bu anlattıklarımı son 3 seçime ilişkin tablolarla somutlaştıralım.

3 Kasım 2002 Genel Seçim Sonuçları:

Parti Genel başkanı Oy Sayısı Oy Oranı Milletvekili Sayısı
Adalet ve Kalkınma Partisi Recep Tayyip Erdoğan 10.808.229 34,28 363
Cumhuriyet Halk Partisi Deniz Baykal 6.113.352 19,39 178
Bağımsızlar   314.251 1,00 9

22 Temmuz 2007 Genel Seçim Sonuçları:

Parti Genel başkanı Oy Sayısı Oy Oranı Milletvekili Sayısı
Adalet ve Kalkınma Partisi Recep Tayyip Erdoğan 16.327.291 46,58 341
Cumhuriyet Halk Partisi Deniz Baykal 7.317.808 20,87 112
Milliyetçi Hareket Partisi Devlet Bahçeli 5.001.869 14,27 71
Bağımsız   1.835.486 5,24 26
Toplam   35.049.691 100,00 550

12 Haziran 2011 Genel Seçim Sonuçları:

Parti Genel başkanı Oy Sayısı Oy Oranı Milletvekili Sayısı
Adalet ve Kalkınma Partisi Recep Tayyip Erdoğan 21.399.082 49,83 327
Cumhuriyet Halk Partisi Kemal Kılıçdaroğlu 11.155.972 25,98 135
Milliyetçi Hareket Partisi Devlet Bahçeli 5.585.513 13,01 53
Bağımsız   2.819.917 6,57 35
Toplam   42.941.763 100,00 550

Tablolardan da anlaşılacağı üzerine AK Parti’nin oyları yükseldikçe milletvekili sayısı azalmış! 3 Kasım 2002 Genel Seçimlerinde yüzde 34,28 oy oranıyla parlamentoda 363 milletvekili ile temsil edilirken, 22 Temmuz 2007 Genel Seçimlerinde yüzde 46,58 oy oranıyla 341 ve keza 12 Haziran 2011 Genel Seçimlerinde yüzde 49,83 oy oranıyla 327 milletvekili ile temsil edilmiştir. Bu tablonun müsebbibi kuşkusuz yukarıda teorik olarak kısaca anlatmaya çalıştığım etkenlerdir. (Esasında bu etkenler tüketici olarak sayılmış değildir, diğer bir takım etkenler de olabilir. Ancak akademik nitelikte olmayan bu yazıda fazla detaya girilmemeye çalışılmıştır) Ya da son iki seçimde parlamentoya daha fazla sayıda (3 adet, 3 Kasım 2002 seçimlerinde 2 adetti) siyasi parti girdikten başka ayrıca çok sayıda bağımsız adayın (26 ve 35, bunların neredeyse tamamına yakınını HDP çizgisinin önceki görünüş partisi olan BDP adayları oluşturmaktadır) parlamentoya girmiş olması şeklinde de durum ifade edilebilir.

Durum bu olunca AK Parti karşıtı iç-dışa, partili-partisiz muhalefet, yüzde onluk seçim barajını aşarak parlamentoya bir adet daha (CHP ve MHP ile birlikte) siyasi parti girerse, AK Parti’nin 13 yıla yaklaşan tek başına iktidarını tehlikeye gireceğini en azından AK Partinin zayıflayacağını (parlamentodaki sandalye sayısı bakımından) fark etmişlerdir. HDP’nin barajı geçmesi halinde 50-60 arası milletvekiline sahip olacağı hesaplanmaktadır.  Bundan dolayı anılan unsurlar bütün enerjilerini HDP’nin barajı geçmesine yoğunlaştırmışlardır. Hiç ilgisiz basın-yayın organlarında alenen HDP propagandası yapılması boşuna değildir.

Diğer taraftan AK Parti de söylemleriyle, AK Parti karşıtı bloku kendisi aleyhine olabildiğince kışkırtmış ve AK Parti karşıtlarının HDP çatısı altında (!) birleşmesine neden olmuştur. Bu durum da herhalde ilerde epey hacimli bir doktora tezinin konusu olmaya namzettir. Ayrıca “oyunu sağcıysan MHP’ye; solcuysan CHP’ye ver” söyleminin işe yaramadığının farkında olan ve CHP ve MHP’den bıkkınlık gelmiş tükenmişlik sendromundaki (!) bir kısım seçmen de HDP’yi bir seçenek olarak görmeye başlamıştır. Bütün bu etkenler ve bir kısım medyadaki bu yöndeki yoğun propaganda HDP’nin barajı geçme ihtimalinin varlığı konusunda inanç ortaya çıkarmıştır.

Ne var ki bütün bu anlatılanlara rağmen daha önce başta CHP ve MHP olmak üzere diğer partilere oy veren müzmin AK Parti karşıtlarının ve klasik-kemikleşmiş (kürt-sol-milliyetçi) HDP seçmeninin toplamının HDP’nin yüzde 10’luk seçim barajını geçmesine yetmeyeceği kanaatindeyim. Özellikle seçime katılım oranının yükseldikçe bu ihtimalin imkânsızlaşacağını düşünüyorum. Yine de en doğrusunu 7 Haziran 2015 tarihi gece yarısına doğru öğreneceğiz. Keyfiyet bundan ibarettir. Bu konuyla ilgili olarak 8 Haziran 2015 tarihindeki yazımda görüşmek üzere…

YAZARIN DİĞER YAZILARI

33- Geçici Bakanlar Kurulu ya da Seçim Hükûmeti, http://webunya.com/gecici-bakanlar-kurulu-ya-da-secim-hukumeti

32- Cumhurbaşkanının Seçimlerin Yenilenmesine Karar Verme Yetkisi Üzerine (2), http://webunya.com/cumhurbaskaninin-secimlerin-yenilenmesine-karar-verme-yetkisi-uzerine-2

31- Cumhurbaşkanının Seçimlerin Yenilenmesine Karar Verme Yetkisi Üzerine (1), http://webunya.com/cumhurbaskaninin-secimlerin-yenilenmesine-karar-verme-yetkisi-uzerine-1

30- 1982 Anayasası’na Göre Hükûmetin Kurulması Süreci ve Hükûmet Senaryoları, http://webunya.com/1982-anayasasina-gore-hukumetin-kurulmasi-sureci-ve-hukumet-senaryolari

29- Süleyman Demirel’den Kalanlar, http://webunya.com/suleyman-demirelden-kalanlar

28- 7 Haziran 2015 Seçim Sonuçları Üzerine ve Hükûmet Senaryoları, http://webunya.com/7-haziran-2015-secim-sonuclari-uzerine-ve-hukumet-senaryolari

27- 7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (3), http://webunya.com/7-haziran-2015-genel-secimleri-uzerine-3-hdp-baraji-gecer-mi

26- 27 Mayıs Darbesi (2), Darbenin İlk Günleri ve Basın, http://webunya.com/27-mayis-darbesi-2-darbenin-ilk-gunleri-ve-basin

25- 27 Mayıs Darbesi (1), http://webunya.com/27-mayis-darbesi

24- 7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (2), http://webunya.com/7-haziran-2015-genel-secimleri-uzerine-2 

23- 7 Haziran 2015 Genel Seçimleri Üzerine (1), http://webunya.com/7-haziran-2015-genel-secimleri-uzerine

22- Danıştay’ın 12.11.2014 Tarihli Başörtüsüne İlişkin Kararı Üzerine (2), http://webunya.com/danistayin-12-11-2014-tarihli-basortusune-iliskin-karari-uzerine-2

21- Danıştay’ın 12.11.2014 Tarihli Başörtüsüne İlişkin Kararı Üzerine (1), http://webunya.com/danistayin-12-11-2014-tarihli-basortusune-iliskin-karari-uzerine-1

20- Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (2), http://webunya.com/genel-oyla-belirlenen-cumhurbaskaninin-mesruiyeti-sorunu-2

19- 27 Nisan Darbesi Sonrası Gelişmeler, http://webunya.com/27-nisan-darbesi-sonrasi-gelismeler

18- 27 Nisan Darbesi (2), http://webunya.com/27-nisan-darbesi-2

17- 27 Nisan Darbesi (1), http://webunya.com/27-nisan-darbesi-1

16- Cumhurbaşkanının Üniversite Rektörlerini Seçme ve Atama Yetkisi ve İstanbul Üniversitesi Rektörlük Seçimleri Üzerine, http://webunya.com/rektorluk-secimleri-uzerine

15- Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nin 26.02.2015 Tarihli Başörtüsü Kararı Üzerine, http://webunya.com/askeri-yuksek-idare-mahkemesinin-basortusu-karari-uzerine

14- 12 Mart Darbesi Sonrası ve Ara Rejim, http://webunya.com/12-mart-darbesi-sonrasi-ve-ara-rejim

13- 12 Mart Darbesi, http://webunya.com/12-mart-darbesi,

12- 28 Şubat Darbesi, http://webunya.com/28-subat-darbesi

11- İçimizdeki Yunanistanl?lar, http://webunya.com/icimizdeki-yunanistanlilar,

10- Cumhurbaşkanının Bakanlar Kuruluna Başkanlık Etmesi Meselesi,

http://webunya.com/cumhurbaskaninin-bakanlar-kuruluna-baskanlik-etmesi-meselesi

9- Türkiye’de Demokrasiye Yapılmış Müdahaleler ve Savcı Sacit Kayasu’nun Ardından,

http://webunya.com/turkiyede-demokrasiye-yapilmis-mudahaleler-ve-savci-sacit-kayasunun-ardindan

8- HSYK’nın Denetimi ve Kuvvetler Ayrılığı Meselesi (1),

http://webunya.com/hsyknin-denetimi-ve-kuvvetler-ayriligi-meselesi-1

7- Zorunlu Din Dersleri ve İHAM Sorunu, http://webunya.com/zorunlu-din-dersleri-ve-iham-sorunu,

6- Genel Oyla Belirlenen Cumhurbaşkanının Meşruiyeti Sorunu (1),

http://webunya.com/genel-oyla-belirlenen-cumhurbaskaninin-mesruiyeti-sorunu-1

5- Demokrasi Azınlığın Haklarını Korur; İsteklerini Değil,

http://webunya.com/demokrasi-azinligin-haklarini-korur-isteklerini-degil

4- Hükûmet Sistemi Tartışmaları (3) ve ABD’deki Bütçe Krizi,

http://webunya.com/hukumet-sistemi-tartismalari-3-ve-abddeki-butce-krizi

3- “Müzakereci Demokrasi” ve “Gezi Meselesi”,

http://webunya.com/muzakereci-demokrasi-ve-gezi-meselesi

2- Hükûmet Sistemi Tartışmaları (2),

http://webunya.com/hukumet-sistemi-tartismalari-2

1- Hükûmet Sistemi Tartışmaları (1) ve “Biz Bize Benziyoruz” Meselesi,

http://webunya.com/hukumet-sistemi-tartismalari-ve-biz-bize-benziyoruz-meselesi

Yrd. Doç. Dr. Ferhat USLU

Hakkında Yrd. Doç. Dr. Ferhat Uslu

Yrd. Doç. Dr. Ferhat Uslu
1979 yılında Bursa-İnegöl’de dünyaya geldi. 1996 yılında İnegöl Ticaret Meslek Lisesi’nden, 2000 yılında İstanbul Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Adalet Meslek Yüksekokulu’ndan; 2004 yılında Marmara Üniversitesi, Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu. 2008 yılında Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Anabilim Dalı, Kamu Hukuku Bilim Dalı Tezli Yüksek Lisans Programı’nı; 2013 yılında İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Anabilim Dalı Doktora Programı’nı tamamladı. 2009-2012 yılları arasında İstanbul Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Anayasa Hukuku Anabilim Dalı’nda Araştırma Görevlisi olarak görev yaptı. 18.08.2014 tarihinde Sakarya Üniversitesi, Hukuk Fakültesi, Anayasa Hukuku Anabilim Dalı’na Yardımcı Doçent olarak atandı. Yrd. Doç. Dr. Ferhat USLU anılan üniversitede Hukuka Giriş, Anayasa Hukuku, Anayasa Hukuku Genel Esaslar, Anayasa Yargısı, Türk Anayasa Hukuku, Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru, Siyasi Partiler Hukuku, İnsan Hakları Hukuku ve Genel Kamu Hukuku dersleri vermekte olup İngilizce bilmektedir.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*